عمدهء تنكابن در ميان برنج‌زارها در جلگه‌اى سبز و خرم در فاصلهء يك تا يك فرسخ و نيم از دامنهء تپه‌ها واقع و داراى 250 خانه است ( در سال 1859 مسيحى فقط سى خانه داشت ) كه در ميان درختها پراكنده‌اند و تلگرافخانه‌اى دارد كه آنجا را با رشت مربوط ميسازد و همچنين داراى كاروانسرائى است كه با آجر مرغوبى ساخته شده است . سه باغ عالى متعلق به مرحوم ساعد الدوله و سپهدار اعظم و امير اسعد در سه طرف سبزه‌ميدان واقع‌اند و سمت چهارم يا جنوبى آن صحراست از خرم آباد تا طهران پنج منزل است : مران ، الموت ، طالقان ، كردان ، طهران . شهسوار بندر خرم آباد است كه در نيم فرسخى شمال آن و در مصب رودخانه مزر واقع است . اين رودخانه از سه نهر تشكيل مىيابد : ولمرود ، و دو هزار و سه هزار . مكنزى ميگويد كه دو سرچشمه دارد يكى ماران و ديگرى دو هزار و دو شاخه آن در نقطه‌اى كه در يك فرسخى درياست به يكديگر ميرسند . 20 نوامبر - چون شنيده بوديم كه در آن نواحى چاههاى نفت هست تصميم گرفتم بديدن آن بروم از حسن كلا كه در يك ميلى خرم آباد است و از كاردگر محله و اصطلخ‌سر از نهر كورجو يا كراجو عبور كرديم . در مسافتى دور از جاده در طرف چپ ميان محله و نصر آباد و در سمت راست زمين كين واقع بود . هرچه جلوتر ميرفتيم . جنگل انبوه‌تر ميشد و تنهء بعضى از درختان بلوط ضخامت بسيار داشت . بالاخره به نقطه‌اى كه آتشكده نام دارد رسيديم و آن در پاى تپه و در چهار ميلى حبشه‌بر واقع بود . از آنجا وارد جنگل شديم و چهار چاه نفت بما نشان دادند . عمق اين چاهها زياد نبود و روى آب دو حلقه چاه يك ورقهء چرب سيال ديده ميشد . جاى ترديد نيست كه از اين محل چندين قرن است كه نفتى استخراج نشده است . اما نام آتشكده آشكارا نشان ميدهد كه در آنجا آتشكده برپا بوده . دليل ديگر براى تأييد اين فرض وجود توده‌هاى خاك و پاره آجر در اطراف اين چاه است . اينجا