فصل دوم از رشت تا خرم آباد - بازار كوچصفهان - سفيد رود - لاهيجان - لنگرود - كليدبر - رود سر - نوده - ميانده ناحيهء سختسر - محصولات - زبان - سكنه - چشمه‌هاى آب گرم ناحيه كليجان و سكنه آن - امير اسعد 14 نوامبر 1909 مسيحى 25 ميل « 1 » - ما از رشت از جاده‌ايكه چند سال پيش بوسيلهء سپهدار اعظم ساخته شده بود حركت كرديم ، از بازار آجى بيشه و دهكده خوناچاه و نهر حمام رود و گورابجور و نهر حاجى بكنده و گيلاموش ده بلسه بنه عبور نموده به گيشه دمرده رسيديم . اين نام به زبان گيلكى يعنى « عروس مرده » و حكايتش اينست كه وقتى عروس جوانى را بخانهء داماد مىبردند در آن نقطه غرق شد . بعد از نورود كه لاله رود هم خوانده مىشود ، از مرغانه پورد يعنى پل تخم مرغ عبور كرديم و نقل ميكردند كه پيرزنى قسمت عمدهء عمر خود را در آنجا تخم مرغ فروشى داشت و از پس‌انداز مختصر خود آن پل را ساخت . اين پل از دو سمت شيب تندى به طرف رأس دارد و بنابراين زاويه يا نقطه‌اى را در بالا تشكيل ميدهد . بازار كوچصفهان مركب از دو رديف دكان با يك دروازه در انتهاى غربى آنست ولى در طرف شرقى دروازه‌اى ندارد .

--> ( 1 ) - هر چهار ميل يك فرسخ است .