ياسنت لويى رابينو ( مترجم : غلامعلى وحيد مازندرانى )
23
مازندران و استرآباد ( فارسى )
داشتند ولى در سراسر قسمت كوهستانى شهرى آنقدر عظيم نبوده است كه مسجد جمعهاى داشته باشد « 1 » . در نزديكى فادوسبان ناحيهء كوهستانى بنام جبال قارن كه نام خاندان معروفى بوده وجود داشته اين ناحيه مشتمل بر لاريجان كنونى و سوادكوه و هزار جريب ميگرديد . رشته كوههاى سومى جبال روبنج واقع در شمال رى بوده و بنابراين شامل حدود فعلى ارنگه و طالقان ميشده و لذا نميتوانسته است متضمن رانه كوه باشد كه ناحيه كوچكى است در شمال اشكور . كوه قارن « 5 » اصطلاح كلى رشته جبال شرقى بوده اما سلسله جبالى كه از آمل تا استراباد امتداد داشته خود به چندين رشته فرعى منقسم و بنام شاهزادگان فرمانرواى هر كدام موسوم بوده است . مانند ونداد اميد كوه در جوار جنوبى آمل اميدوار كوه كه بعدها اميره كوه شده . هرمزد كوه كه شايد همان وندا هرمزد كوه باشد كه در مشرق كوه شروين سر راه خراسان بوده ( الارد در ونداد هرمزد كوه بوده ) و كوه شروين بين سوادكوه و فيروز كوه واقع است و اكنون كوه شلفين نام دارد . شهريار كوه كه ابن اسفنديار آن را واقع در فريم ذكر نموده در جنوب سارى بوده سر راه دامغان به طبرستان . از ويمه به طبرستان از ونداهزه كوه عبور ميكردند و در آنجا راه باريكى بوده از روى شهريار كوه . ونداهزه كوه را سر راه نيشابور به طبرستان ذكر كردهاند و فرخان فيروز كوه . اسپهبد خورشيد پسر عموى خود را كه براى قتل او توطئهاى كرده بود به آنجا تبعيد نمود و آن شايد همين فيروز كوه كنونى باشد « 2 » .
--> ( 1 ) - كتاب Le Strange صفحه 372 ( 2 ) - رجوع شود به تاريخ طبرستان تأليف ابن اسفنديار چاپ پرفسور براون شمارهء 2 از سلسله كتب اوقاف گيپ صفحه 29 سطرهاى 13 - 14 . چاه ويجن در اميدوار كوه . ولى بجاى ( از آنجا تنه درخت والوار به آمل مىبرند ) خوانده شود ( محل رفتوآمد كسانى كه از فرسب و پلور به آمل ميرفتهاند بوده است ) . صفحات 40 - 41 ونداهرمزد كوه ، اميدوار كوه ، پائيز كوه ، شهريار كوه صفحات 41 - 42 .