ميرزا على خان نائينى ( صفاء السلطنة )

23

گزارش كوير ( سفرنامه صفاء السلطنه نايينى " تحفة الفقراء " ) ( فارسى )

« از جانب سنّى الجوانب همايون شاهنشاهى خلد اللّه ملكه و سلطانه امر و مقرر است كه روزنامهء ملتى بر سبيل آزادى نگارش يابد تا خاص و عام از فوايد آن بهره يابند . » 7 ) بيشتر مطالب نخستين شمارهء اين روزنامه دربارهء شمس الشعرا ميرزا محمد على خان « سروش اصفهانى » است . « 37 » در صفحهء چهارم به دنبال ذكر غزلى از « سروش » مقالتى دربارهء طبقات مردم دارد . « 38 » 8 ) اين شماره معلوم نيست به مديريت چه كسى و در چه مطبعه‌اى به چاپ رسيده . همچنين شمارهء دوم كه « به تاريخ يوم جمعه دوازدهم شهر ربيع الثانى سنهء يكهزار و دويست و هشتاد و سه » با مشخصات ( ياد شدهء ) اولين شماره منتشر شده است . مطالب شمارهء دوم دربارهء دقيقى مروزى و آثار اوست . در پايان صفحهء پنج كه در حقيقت صفحهء 6 روزنامه مىباشد شرحى دربارهء ماه محرم الحرام و منع تعزيه‌گردانى پس از ماه محرم آمده ، در اين شماره هم نامى از مدير و مطبعه و محل چاپ ديده نمىشود . اين بود مشخصات دو شماره « روزنامهء ملت سنيهء ايران » . اين روزنامه از سومين شماره با همان شيوهء ياد شده ، البته با كمى تغيير يعنى اضافه شدن عنوان مطبعه و قيد شدن شمارهء مسلسل روزنامه در بالاى تصوير مسجد سلطانى « به تاريخ يوم جمعه نهم ماه جمادى الاخر سنهء يكهزار و دويست و هشتاد و سه » ، زير عنوان « روزنامهء ملتى » منتشر شده است . در اين شماره شرح احوالى از شاعرى به نام « هادى نورى » متخلص به ( افكر ) و برخى از مهملات او آمده است . آخرين شماره‌اى كه نگارنده از اين روزنامه ديده‌ام شماره 33 است كه دربردارندهء « شرح احوال حكيم ناصر خسرو قباديانى مروزى » است . « و به تاريخ يوم جمعه هفتم شهر جمادى الاولى سنهء يكهزار و دويست و هشتاد و سه هجريه » است . آنچه ما را بر آن داشت تا به اين روزنامه بيشتر بپردازيم اين است كه : 1 - اين روزنامه اولين روزنامه و نشريه‌اى است كه در ايران مطلب آن به صورت موضوعى تدوين شده و مطالب آن اختصاص به ادبيات و اديبان ايران دارد . پيش از اين روزنامه ، ما روزنامه و نشريه‌اى را سراغ نداريم كه در هر شماره‌اش مطالبى دربارهء يك موضوع خاص ، مانند شاعران و غير هم داشته باشد . دومين نشريه‌اى كه به اين كار دست يازيد مجلهء كاوه چاپ برلن بود كه سيّد حسن تقىزاده در آن شرح احوال

--> ( 37 ) - ميرزا محمد على خان سروش اصفهانى يكى از شعراى بنام دوران قاجار است . مجموعهء اشعار او به چاپ رسيده است . شرح احوال او را استاد همايى در مجلهء يغما سال اول ص 133 به بعد و دكتر محمد جعفر محجوب در مقدمهء ديوان او به‌طور كامل نوشته‌اند . ( 38 ) - در هر شماره‌اى شرح احوال يكى از شعراى بنام و گمنام آمده است . مطالب خواندنى و آموزندهء بسيار دارد .