« فراغت حاصل شد از تسويد اين نسخهء شريفهء « تحفة الفقرا » كه سفرنامهء مرحوم والد ميرزا على خان نائينى المتخلص به المشتاقى و الملقب به صفاء السلطنه عليه الرحمه است . در صبح دوشنبه پانزدهم محرم الحرام 1345 مطابق سوم امرداد جلالى 1305 و انا اقل الناس بقايى صفاى نائينى عفراله از اين نسخهء شريفه كه سفرنامهء مرحوم ابوى آقا ميرزا على خان صفاء السلطنه نائينى مشتاقى تخلص شاه نعمت اللهى نايب اول وزارت امور خارجه از مشهد از راه رباطات به نائين و از نائين به تهران و داراى تواريخ و جغرافياى دهات و قصبات و بلدان و حكايات شيرين است و اسم آن « تحفة الفقرا » است مادهء تاريخ آن مسافرت است . براى تقديم بزم حضور شرافت و كرامت ظهور حضرت مستطاب اجل اشرف اكرم آقاى ميرزا عليخان هدايت مخبر السلطنه ، وزير فوايد عامه دامت شوكته با هزاران آشفتگى خيال و عدم فراغت بال در سن شصت و چهارم زندگانى تحرير و تقديم شد . از مكارم اخلاق و مراسم اشفاق حضرت معظم اميد قبول و عفو از انواع ناشايستگى آن را دارم . به تاريخ فوق . سه : نسخهء آقاى دكتر حسين مفتاح كه ايرج افشار در يادداشت كوتاهى كه در فرهنگ ايران زمين بر نسخهء همايونفرخ نوشته به معرفى آن پرداخته ، اما مطالبى از اين نسخه نقل نشده كه در اينجا ياد شود . چهار : نسخهء متعلق به آقاى ركن الدين همايونفرخ . اين نسخه بنا به اظهار صاحب نسخه ظاهرا به خط مؤلف است و پس از قتل ناصر الدين شاه ، خود مؤلف آن را براى هديه به مظفر الدين شاه تحرير كرده و مقدمهء كوتاهى بر آن افزوده است . رونوشتى از اين نسخه را بنا به خواهش ايرج افشار ( مدير مجلهء فرهنگ ايران زمين ) همايونفرخ در اختيار اين مجله قرار داده كه در سال ( 16 - 17 ) اين مجله در سالهاى ( 49 - 1348 ) به چاپ رسيده است . مؤلف خود در جاىجاى اين نسخه حك و اصلاحى روا داشته است . براى اينكه مشخصاتى از اين نسخه را نيز در اينجا در اختيار داشته باشيم ، يادداشت كوتاه مدير مجلهء فرهنگ ايران زمين ايرج افشار و مقدمهء مؤلف را در زير مىآوريم . « تحفة الفقرا » سفرنامهء آقا ميرزا على صفاء السلطنه و نايب اول وزارت امور خارجه و متخلص به « مشتاقى » از سلسلهء درويشان « 22 » نعمت اللهى ، در شرح مسافرت او از مشهد مقدس به تهران ؛ از طريق طبس و يزد و نائين و اردستان و كاشان و قم در سالهاى 1300 - 1299 قمرى . از اين سفرنامه سه نسخه ديده‌ام : يكى در دانشكدهء حقوق ، فهرست آنجا تأليف محمد تقى دانش‌پژوه صفحهء 45 و ديگر از آن دكتر حسين مفتاح و سومى متعلق به ركن الدين همايونفرخ . امّا نسخهء دوست عزيز آقاى همايونفرخ بر هر دو نسخه مزيت دارد . خوش‌خط و مذهب است . و به عقيدهء ايشان به خط مؤلف .

--> ( 22 ) - اصل : دراويش .