( پيشگفتار ) فوايد سفرنامه نويسى بخش مهمى از منابع تاريخ ايران را سياحتنامه‌ها و سفرنامه‌ها به خود اختصاص مىدهند ، در واقع اگر قرار باشد اسناد بازماندهء هر دوره‌اى را دسته‌بندى كنيم بىشك اگر سياح هوشيارى در يك شرايط خاص از كشور ما ديدن كرده باشد ناچاريم كه نخست به سراغ نوشته او برويم و به همين دليل است كه اينك نزديك به يك هزار سال از تأليف سفرنامه ناصر خسرو مىگذرد و هنوز بسيارى از مطالب آن ارزش واقعى خود را حفظ كرده است . اما بدون ترديد اگر بخواهيم زمينه شناخت اجتماعى ايران را در ادوار مختلف بررسى كنيم ، اگر هر دوره ديگرى را بتوانيم بدون مراجعه به سفرنامه‌ها و سياحتنامه‌ها بشناسيم در دوران قاجاريان ناگزيريم كه نخست بررسى خود را از سياحتنامه‌ها و سفرنامه‌ها آغاز كنيم . دوران قاجاريان يكى از دوران پرتلاطم تاريخ ايران است ، و زمينه‌هاى تحقيقى دامنه‌دارى دارد كه تا دير زمانى محققان بسيارى مىتوانند در رشته‌هاى گوناگون به خصوص در زمينه تاريخ به تحقيق و بررسى بپردازند . اين نكته را نبايد از نظر دور داشت كه براى شناخت بسيارى از نكات دقيق و مهم تاريخى اقتصادى ، اجتماعى و غيرهء آن دوره بايد بطور كلى به بررسى مجموعه كامل سياحتنامه‌ها ، سفرنامه‌ها و گزارشهاى رسمى و خصوصى آن عصر توجه داشت . چرا كه بسيارى از سياحان ايرانى و فرنگى بنا به ارتباطى كه در سير و سياحت با مردم داشته‌اند به ثبت بسيارى از وقايع دست زده‌اند كه شايد در روزگار خود آنها مورد توجه چندانى نبوده است . اما با گذشت زمان امروز بررسى آن وقايع ما را از سرگذشت رنجبار مردم مرز و بوم كشورمان ( در آن روزگار ) به خوبى آگاه مىكند . بدين جهت است كه ما وظيفه داريم هر كجا اسنادى در زمينه مسائل گوناگون كشورمان پيدا مىكنيم در صورت امكان دست به چاپ و نشر آنها بزنيم و چاپ و نشر اين‌گونه آثار و اسناد را كه به شناخت جامعه ما كمك مىكند يكى از وظايف ملى خود به شمار آوريم . اين نكته روشن است كه سياحتنامه‌نويسى در ايران سرگذشتى دور و دراز دارد . نمونه‌اش