ميرزا على خان نائينى ( صفاء السلطنة )
109
گزارش كوير ( سفرنامه صفاء السلطنه نايينى " تحفة الفقراء " ) ( فارسى )
دو بيت بالا را نويسنده به شيوهء بابا طاهر ، به لهجهء نائينى يا مشهدى ؟ سروده است كه معنى آن چنين است . من اگرچه گناه بسيار كردهام - اما به اميد بخشايش تو اى پروردگار كردهام من امشب يك طبابت شاهانه خواهم كرد - چرا كه لوط خوردهام و خودم را بيمار كردهام ص 40 ، س 18 - عماد الملك ، حاجى محمد باقر خان : براى شناخت عماد الملك و ابو القاسم فرزندش ميرزا عماد الملك - به « جندق و قومس در آخر دورهء قاجار » نوشته و خاطرات اسمعيل هنر يغمائى ( معتمد ديوان ) با تصحيح و توضيح عبد الكريم حكمت يغمائى چاپ اول ، تهران نشر تاريخ 1363 ش ص 70 - 71 . ص 40 ، س 25 - ميرزا محمد على خان شيرازى : پنجمين وزير دول خارجه در سال 1267 ه . ق عهدهدار اين مقام شد و تا سال 1296 ه . ق كه ميرزا سعيد خان مؤتمن الملك به اين مقام رسيد وى در اين مقام باقى بود . ص 40 ، س 15 - امراض وبائى : در دوران قاجاريه قريب سى سال هرچند وقت وباى سختى گريبانگير مردم اين مرز و بوم شده است . اين بيمارى هولناك نه تنها در ايران دست به كشتار بسيار زد در كشورهاى ديگر هم مانند روسيهء تزارى و كشورهاى عربى كم از ايران نبود اما وبائى كه صفاء السلطنه نيز در منطقه كويرى از آن ياد كرده مربوط به وباى سال 1294 ه . ق است كه در گيلان پيدا شد و كشتار سختى كرد و بدنبالش طاعونى هم از بين النهرين آمد و مزيد بر آن شد . از اشارهء صفاء السلطنه چنين پيداست كه از سال 1294 ه . ق كه سخترين وباى دورهء قاجاريه در ايران شيوع يافته در ايام مسافرت صفاء السلطنه نيز در منطقهء كويرى و مناطق ديگر جسته گريخته شايع بوده و به همين دليل است كه او نوشته در اين حوالى امراض وبائى ديده نمىشود . براى اطلاع بيشتر - مجلهء تاريخ ، نشريه گروه تاريخ دانشكده ادبيات و علوم انسانى ، تهران سال 1 ، ش 2 ص 30 - 62 ص 42 ، س 1 - على قليخان وكيل : پدر عماد الملك كه بنا بدستور او مسجد جامع طبس تعمير شد . ص 49 ، س 2 - دار العبادهء يزد : پيش از دوران قاجاريان و در عصر آنها بيشتر شهرها و قصبههاى معروف ايران علاوه بر نام اصلى خود داراى لقبى بودهاند كه برخى را در اول اسم اصلى مىآوردهاند و برخى را در آخر