اسد الله معطوفى

992

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

اين قبرستان زمانى محل دفن انسان‌هاى برجسته‌اى بود چرا كه هيبت و جبروت سنگ‌ها دلالت بر آن دارند . بعلاوه در بعضى از متون به نمونه‌هائى از چنين انسان‌هائى برجسته عصر خود اشاره كرده‌اند . مثلا درباره يكى از چنين شخصيت‌هاى دفن‌شده در اين گورستان چنين آمده است : « ميرزا حسن كتولى استرابادى متخلص به سحابى مدت‌ها در لباس دراويش درآمده و ايران را سياحت كرده بود . مطالب بسيار با هركه مجالست كرده بود حفظ داشت . از اورادو ادعيه و تجربيات روزگار مىدانست و در اواخر اين طايفه را ترك كرده بود و اظهار ندامت مىكرد و مشغول بعبادت و طاعت و توبه و انابه بود . طبع نظم داشت و غزليات را بد نمىساخت . در وصف ترياك و ترياكيان ابياتى گفته كه مطلعش اين است : عالم چرت ار نظر كنى دانى * جلال و مرتبهء چرتيان ترياكى بعد از وفات در امام‌زاده شيخان كتول حسب الوصيه او را دفن كردند » . 52 در عصر مشروطه هم شيخ محمد باقر فاضل از رهبران اوليه جنبش مشروطيت منطقه استراباد كه بعدها از جنبش بريد و به جرگه زمين‌خواران بزرگ پيوست ( نگاه كنيد به كتاب جنبش مشروطيت در استراباد اثر همين نگارنده ) ، شخصى بنام مشهدى مختار بن ملك سالار بن شفيع بن برخوردار دوستى ديلمى را همدست خود نمود و در منطقه از نفوذ او بهره برد . روس‌ها به اين شخص « سالار شاه » مىگفتند . 53 وى را پس از مرگ در همين گورستان امامزاده شيخان به خاك سپردند . هم‌اكنون نيز سه سنگ در اين قبرستان به چشم مىخورند كه نام دوستى ، دوستى ديلم و ملك سالار بر روى آن‌ها حك شده‌اند و ما در صفحات بعد تصوير همگى را ارائه داده‌ايم . بطور كلى مشخصات سنگ مزارهاى اين گورستان تاريخى بدين‌شرحند : 1 - تعدادى از سنگ‌ها كه رودخانه‌اى و به صورت لاشه‌هاى حدود يك تنى هستند ، در حين سادگى و بدور بودن از هر نوع هنرى ، بسيار پرصلابت و باهيبت مىباشند كه فقط تعلق آن‌ها را به يك شخصيت بزرگ ، متنفذ و داراى شأن اجتماعى مىرساند . 2 - قديمىترين سنگ متعلق به اوايل قرن 10 ه يعنى سال 907 ه ( عصر شاه اسماعيل صفوى ) است . ولى در ديدار نگارنده از اين محدوده ، اطمينان حاصل نمود كه بطور قطع