اسد الله معطوفى

945

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

گورستان تاريخى الستان و گنو الستان هم يكى از قراى بسيار قديمى ايالت استراباد محسوب مىشد كه با استناد به اسناد تاريخى منطقه از جمله وقفنامه‌هاى خاندان بتكچى ، در سال‌هاى 919 و 920 ه وجود داشته است . در قسمت‌هائى از اين سند تاريخى ، در زمان مشخص كردن حدود اربعه قريه حاجىپادار آمده : « . . . اين قريه شماليا پيوسته به قريه الوستان و قريه قوزلق ( قزلق كنونى ) مىباشد و . . . » . دو روستاى كوهستانى الستان و گنو كه در نزديكى هم و قبل از سياه‌مرگو واقع شده‌اند ، داراى قبرستان‌هائى هستند كه سنگ‌قبرهاى بسيار مهم و درخور توجهى در آن به چشم مىخورند . سنگ‌ها در اين دو مكان داراى نقوش پررمز و رازى مىباشند كه بايد مورد تحليل و تفسير جامعه‌شناسانه قرار گيرند . ساير مشخصات آن‌ها نيز چنين است : 1 - تاريخ فوت حك‌شده بر روى بسيارى از سنگ‌ها داراى صفرهاى اضافى در بين اعداد هستند ، مثل : 1200208 ، 207 : 12 ، 1200131 و 120030 . 2 - نقش ابزارهاى جنگى بويژه تفنگ ، خنجر ، شمشير و تبرزين بر روى تعدادى از سنگ‌ها حك گرديده‌اند ، بعلاوه نقوشى همچون تسبيح ، شانه ، دايره ( نمادى از قرص ماه يا خورشيد ) را نيز مىتوان ديد . 3 - در اكثر سنگ‌ها ، متن‌ها در درون قاب‌هاى چهارگوش گودشده حك گرديده و در بالا هم قاب مثلثى شكلى قرار گرفته كه در درون آن سال فوت متوفى آمده است . 4 - در حاشيه تعداد قابل توجهى از سنگ‌ها يك بيت شعر فارسى كه نشان از حسرت « ترك دنيا » است ديده مىشوند . 5 - اكثر سنگ‌ها مخصوصا در قبرستان الستان متعلق به نيمه اول قرن 13 ه ( بين سال‌هاى 1227 تا 1251 - عصر فتحعلى شاه قاجار ) هستند . 6 - بر روى چند گورسنگ نقش وسايل نخ‌ريسى و بافندگى مثل دوك و قرقره مشاهده مىشوند . اين سنگ‌ها معمولا بدون متن و نام و نشان طايفه‌اى هستند و به احتمال زياد متعلق به زنان بافنده بوده‌اند . نمونهء چنين نقوشى بر روى سنگ‌هاى گورستان مايان هم ديده شده‌اند . بايد توجه داشت كه دامدارى شغل اصلى مردم اين نواحى بوده است . 7 - همانگونه كه تجرىها و كوهىها از طوايف قديمى مقيم سياه‌مرگو بودند ، در الستان