منطقه كتول اين ناحيه يكى از نقاط باستانى و پراهميت گرگان تاريخى محسوب مىشود ، چرا كه چند عامل مهم يعنى غارها و تپه‌هاى باستانى ، آثار تحت الارضى و قلعه‌هاى قديمى را در سراسر خاك آن مىتوان ديد . در زير به تعدادى از آن‌ها بطور گذرا اشاره مىشود . 1 - غارها : يكى از مهمترين آن‌ها در دامنه كوهى در حاشيه جاده نرسيده به دو راهى سياه‌مرگو و الستان و در نزديكى اردوگاه نظامى به چشم مىخورد . تصوير اين غار را در اوايل همين كتاب ارائه كرده‌ايم . 2 - تپه‌ها : تعداد اين تپه‌هاى باستانى در خاك كتول از فاضل‌آباد ( كمالان ) تا كتول و فندرسك بسيار زياد است كه شاخصترين آن‌ها عبارتند از : سوزتپه ( در بلوك غلام ) ، تپه شيرنگ ( در شجاع‌آباد ) ، دو قبرتپه ( رحمت‌آباد ) ، از دارتپه و گرگ‌تپه ( كردآباد ) ، دوتپه ( نوده كتول ) ، تپه علمشاهى ( عباس‌آباد ) ، تپه گلبن ( مزرعه ) ، شغال‌تپه ( نامتلو ) ، پلنگ‌تپه و اوجاتپه ( در حكيم‌آباد ) . 3 - قلعه‌ها : كه معروفترين آن‌ها عبارتند از : ماران ( در راميان - آزادشهر ) ، دوك ( در حاشيه روستاى مايان ) ، كلارى ( در شرق و روبروى سياه‌مرگو ) ، قيزقلعه ( تقريبا در روبروى غار يادشده ) و قلعه تخته يابوان . 4 - آثار زيرزمينى : يا تحت الارضى كه شامل گونه‌هاى مختلف سفال خاكسترى داغ‌دار ، سفال نارنجى و نخودى ، وسايل فلزى و . . . مىشوند . قسمت جنوبى و كوهستانى خاك كتول يعنى دهنه محمدآباد در حقيقت يكى از نواحى مهمى محسوب مىشوند كه قبايل و طوايف اوليه دامدار در آنجا مىزيستند . درباره تركيب اوليه اين طوايف نقل‌قول‌هاى ضدونقيض و غيرمستندى ارائه شده كه در ميان آن‌ها دو نظر را با كمى احتياط مستندتر از بقيه مىتوان دانست . براى معرفى اين طوايف نخست نظرى كوتاه به گذشته تاريخى اين منطقه مىاندازيم . در مورد نام كتول دو نظر متفاوت مطرح است . اول آنكه طايفه‌اى از ايل سنچرانى از سيستان كه شغل كوتوالى ( نگهبانى ) داشتند ، پس از شكست سپاه محمود سيستانى در مشهد به سال 1139 ه . ق ، به سوى علىآباد فعلى آمدند و نام كتول از شغل كوتوالى آنان برگرفته شد . دوم اينكه نقد على خان كتول در سال 1187 در راس طايفه تحت امر خود در خاك كتول ييلاق در گنو و قشلاق را در پيچك‌محله داشتند .