اسد الله معطوفى
88
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
حفارى شده ، با قاطعيت نمىتوان گفت كه اين يك سنت تدفين بوده است ، ولى از اواسط عصر آهن به بعد ساكنان ياريمتپه اجساد را در گورستانى خارج از لايههاى تحتانى ياريمتپه دفن مىكردند كه معرف دوره استقرار در روستاهاى اوليه است و تاريخ آن به حدود هزارهء پنجم قبل از ميلاد مىرسد . استروناخ معتقد بود پس از مدتى كه از استقرار مردم در دوره نوسنگى گذشت ، اين محل حدود 1500 سال متروك ماند ، سپس از حدود 5000 سال قبل مجددا گروهى ديگر در اين محوطه سكونت اختيار كردند . در اين دوران كشاورزان آشنا به استفاده از مس طبيعى ، داراى سفالى نيز بودند كه شاموت ( مواد چسبنده ) آنها شن بود . بعلاوه از لعاب گل قرمز هم در كارهاى هنرى خود بهره مىبردند . 23 اين مردم نقوش تزئينى را با رنگ سياه مىكشيدند و سفالهايشان هم شبيه سفالهاى يكدوره از شاهتپه گرگان بود كه قدمت آن به حدود 2900 تا 3200 ق . م مىرسيد . از ميان سفالهاى اين دوره ، تعدادى از آنها در درون يك گور و در حاشيه شكم يك مرده دفن شده بودند . سفالهاى خاكسترى مردم ياريمتپه هم شباهت زيادى با سفالهاى خاكسترى تورنگ تپه داشت . پس از اين دوران يك وقفه 300 سالهء ديگر بر زندگى اين ناحيه چيره شد . پس از اين دوره وقفه ، سفالها از نوع خاكسترى داغدار با قدمت حدود 4000 ساله بودند . بعد از اين عهد ، در عصر آهن بار ديگر عدهاى جديد بر منطقه ياريمتپه استقرار يافتند كه مردگان خود را خارج از محل زيست و خانههاى خود يعنى در قبرستان خارج از دهكده دفن مىكردند . يعنى تحولى كه در حدود همين اعصار در محيط تمدن سيلك اتفاق افتاد . در اين مورد در صفحات مربوط به فرهنگ و تمدن سيلك توضيحات كافى داده شده است . فوقانىترين لايه استقرارى در ياريمتپه داراى سفالهائى با مشخصه دوران پارت بود كه به رنگ قرمز و شباهتهاى زيادى با سفالهاى تورنگتپه داشتند . به نظر مىرسد اهالى ياريم تپه در حدود سال 200 ميلادى با حمله قبايل مهاجم و غارتگر مواجه شدند طوريكه محيط مسكونى آنها با آتشسوزى مهيبى مواجه گشت .