اسد الله معطوفى

830

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

گورستان كلاسنگيان در هفده كيلومترى جنوب غربى شهر گرگان ، در بين روستاهاى اسبومحله ، كفشگيرى ، خطيرآباد ، سدن و در شرق ميان‌دره ، شموشك ، نامن ، محمدآباد ، سركلاته و دنگلان ، روستاى كوهپايه‌اى كلاسنگيان قرار گرفته كه در حاشيه آن بقاياى يك گورستان قديمى به چشم مىخورد . هرچند بسيارى از سنگ مزارهاى قديمى و باارزش اين گورستان را شكسته و در اطراف پراكنده كرده‌اند ، ولى باقىمانده چند سنگ حكايت از يك تمدن 600 ساله در اين ناحيه را دارند . اين چند سنگ شكسته و متلاشىشده از نظر جنس ، فرم ، متن ، تزئينات ( خطوط و اشكال هندسى ) شباهت زيادى به سنگ‌هاى گورستان تاريخى سيدميران ، روشن‌آباد ، شموشك و ميان‌دره دارند . به احتمال زياد سنگ مزارهاى اين چند ناحيه ذكرشده توسط يك يا چند سنگ‌تراش و يا بطور قطع در يك راسته بازار سنگ تراشان و حجاران يكى از دو بازار استراباد ساخته شده‌اند . متاسفانه نگارنده در كنكاش ميدانى و حضور بر روى خود قبرستان و اطراف آن‌ها ، فقط توانست يازده پاره‌سنگ متفرق را جمع‌آورى نموده و چهار مورد را كه ارزش ثبت و تصويربردارى را داشتند مورد توجه قرار دهد . اما غير از قدمت اين سنگ‌ها ، در اسناد تاريخى موجود منطقه ، قديمىترين سند موجود كه نامى از قريه كلاسنگيان برده « اجاره‌نامچه » مورخ جمادى الاول سال 1273 ه ( نهمين سال حكومت ناصر الدين شاه ) است . در اين سند آمده : « عيسى خان همگى شلتوك‌زار و مجرى المياه 4 سهم از 12 سهم از 6 دانگ قريه كلاجان قاجار را از حيدرقلى آقا اجاره نموده و وجه آن‌را تسليم و كارسازى موجر در قريه كلاسنگيان نمايد » . 122 در مصالحه‌نامچه مورخه جمادى الاخر سال 1307 ه ، حاجيه خانم دختر كربلائى عليخان آقا قاجار سپانلو تمامى حقوق پدرى خود را از خانه‌اى در بلده استراباد ، دو سهم از يك دانگ قريه كلاجان قاجار و يك دانگ از كل 6 دانگ كلاسنگيان و چند سهم از قراى كالورا ، سوته‌ده و دكان قصابى واقع در دار الخلافه تهران را با پسر عمه خود مصالحه نمود » . 123 در شهادت‌نامچه مورخه جمادى الاول سال 1342 ه ( دو سال آخر حكومت احمد شاه قاجار ) گروهى شهادت داده‌اند كه : « 6 دانگ قريه كلاسنگيان سدن رستاق در تصرف مالكانه ملا حيدرقلى آقا پسر كلبعلى خان سپانلوى قاجار » است . 124