اسد الله معطوفى
823
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
آسيابهاى چندى را بدست آورده و سكونت كامل اختيار كردند . بخش اصيل جمعيت مهاجرين هم ربيعنژادها ، اسپومحلىها و مسلمىپورهاى فعلى بودند و خليلنژادها ، ميرافضلىها و مهاجرها بعدها بر هسته اوليه اضافه شدند . اما از نظر نگارنده با تكيه بر اسناد تاريخى ، اين اطلاعات موثق نمىتوانسته باشند و نام اصلى اين روستا به احتمال زياد « اسپهبدمحله » و « اسفيددارو » بوده كه بعدها به « اسپومحله » و « اسبومحله » تغيير يافته است . در مورد نام اسفيددارو بايد متذكر شد كه اين اسم به احتمال قريب به يقين نام اسبومحله در عصر صفويان و بعد از نام « اسپهبدمحله » بوده است . مخصوصا آنكه در تعدادى از اسناد تاريخى منطقه ، جاى آنرا در حاشيه قريه كفشگيرى مشخص كردهاند . مثلا در وقفنامه سال 919 ه ( عصر شاه اسماعيل صفوى ) ، براى معرفى يكى از قريههاى وقفى بنام زينلآباد كه در حاشيه جنوبى اسفيددارو قرار مىگرفت چنين آمده است : « . . . و همگى 2 دانگ از 6 دانگ قريه زينلآباد واقع به بلوك شدن رستاق استراباد محدود است شرقيا به قريه توسرك كه محدود مىگردد غريبا به قره مشهورهء سركلاته ( خرابه شهر فعلى ) ، جنوبا به قريه كفشگيرى كه مشهور و معروف است ، شماليا به قريه اسفيددارو كه در تصرف جناب سيادت پناهى امير سيد جمال الدين . . . و هم تمامى قريه توسرك كه محدود است شرقيا به رودخانه معينه ، غريبا به قريه زينلآباد ، جنوبيا به قريه كفشگيرى ، شماليا به قريه اسفيددارو و . . . » . 119 البته هماكنون در حوالى شمالى سه روستاى كفشگير ، اسبومحله و خطيرآباد اراضى وجود دارد كه به اسبىدار ( اسبودار - محل درختان سفيددار ) معروف است . اما در دوره قاجار بطور مشخص در اسناد تاريخى منطقه نام اين قريه اسبومحله آمده است . به قسمتهاى كوتاهى از 2 سند تاريخى منطقه در زير توجه كنيد . در وقفنامه ماه رجب سال 1313 ه ( آخرين سال حكومت ناصر الدين شاه قاجار ) كه مربوط به امير پنجه محمد باقر خان هزار جريبى بالارستاقى يا نسرى [ سردار اكرم - نگارنده ] است آمده كه : « 6 خروار از محصول و شلتوك و رشته قنوات خود را كه يك رشته در قريه چهارده و يك رشته معروف به قنات سنگ كاريز در اسبومحله بعلاوه يك رشته ديگر در همين اسبومحله را كه به آقا ملا ميرزا حسين و آقا شيخ صالح كفشگيرى شراكت است ، وقف تعزيهبردارى نموده و . . . » . 120 در شهادتنامچه جمادى الاول سال 1342 ه ( دو سال آخر حكومت قاجار و حكمرانى