اسد الله معطوفى

746

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

گورستان حيدرآباد در 10 كيلومترى غرب شهر گرگان ، گنبد و بارگاهى وجود دارد كه بين سه روستاى حيدرآباد ، لله‌دوين و تخشىمحله قرار گرفته است . در ميان اين سه روستا حيدرآباد سابقه طولانىترى دارد . در اين مورد وجود سنگ مزار متعلق به سال 825 ه . ق خود گوياى پيشينه تاريخى اين روستا محسوب مىشود . اما در اسناد موجود منطقه ، قديمىترين سندى كه به حيدرآباد اشاره صريح نموده ، فرمان فتحعلى شاه قاجار مىباشد كه در شوال سال 1236 صادر شده است . در اين فرمان به شاهزاده مهديقلى ميرزا والى طبرستان و استراباد دستور داده شده كه براى رفع اختلافات و دعاوى اعيان و اشراف ايل قاجار بر سر املاك و اراضى روستاهاى متعدد ، در محضر آقا محسن ( استرابادى ) و حاجى ملا رضا ( استرابادى ) حضور يابند . در اين سند اشاره به مرافعه بر سر قريه حيدرآباد بين طايفه كهنه لوى قاجار با مصطفى خان استرابادى شده است . اين طايفه مدعى شده‌اند كه مصطفى خان رعاياى ( اهالى ) آن‌ها را از حيدرآباد كوچ داده و به قلعه ميرزا خان برده ، اما مصطفى خان اعلام داشته : « رعاياى حيدرآباد سادات بوده‌اند و موافق فرمان شاهى و رضايت خود به قلعه ميرزا خان در سرحد رفته‌اند » . 95 يك سند تاريخى ديگر مربوط به اين قريه موجود مىباشد كه متن آن حكم ساعد الدوله حاكم استراباد به تاريخ جمادى الثانى 1310 ه . ق براى رفع اختلافات جهت استفاده از آب توسط اهالى حيدرآباد است . براساس مطالب مندرج در اين حكم : « رعاياى حيدرآباد به آب موقوفه قريه ولاشكى دست تعدى و بىحسابى دراز كرده و حاكم استراباد مقرر نمود محمد بيگ فراش از دست ايشان گرفته به متولى آن سيد احمد صدر و مشهدى محمد حسين ولاشكى بسپارد » . 96 اين روستا در عصر ناصر الدين شاه به سال 1276 ه . ق « داراى 100 خانوار و 552 نفر نفوس بود » . 97 بقعه و بارگاه مذكور كه در گذشته « شاهزاده عبد الله » و هم‌اكنون « امامزاده عبد الله » خوانده مىشود ، در چهار سوى خود قبرستانى را جاى داده كه داراى قدمت زياد و سنگ مزارهاى بسيار باارزشى است . مشخصات عمده اين گورستان و سنگ‌هاى آن بدين شرح هستند : 1 - قسمت غربى گورستان بخش قديمىتر محسوب شده و بسيارى از سنگ‌ها فرسوده و متلاشىشده هستند .