اسد الله معطوفى

668

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

5 - سطح قبرستان مملو از حفارىهاى غيرمجاز و شبانه است طورى كه 19 مورد حفارى را نگارنده خود برشمرد . در اين حفارىهاى متعدد و غيرمجاز دو عامل پيش از بقيه عوامل دخيل بوده‌اند . الف : پوشيده بودن گورستان در دل جنگل انبوه كه استتار خوبى محسوب مىشود . ب : عظمت گورستان و هيبت و غول‌پيكرى سنگ مزارها كه هر بيننده‌اى را وسوسه مىكنند . البته حفاران كه بايد بيش‌تر از بوميان منطقه باشند ، اين سواد و آگاهى را ندارند كه در اين گورستان متعلق به دوران اسلامى چيزى مدفون به همراه اجساد ندارند . در گورستان‌ها و قبور دوران قبل از اسلام بوده‌اند كه وسايل متعدد را به همراه مردگان دفن مىنمودند . 6 - تعدادى از سنگ‌ها همچون گورستان آبپران و نيز خود گورستان گاليكش هيچ متن و نگاشته‌اى ندارند ، فقط از غول‌پيكرى و ابهت آن ( حدود 400 كيلو ) بهره گرفته و آن‌ها را بر روى قبور نهاده‌اند . 7 - متن اكثر سنگ مزارهاى داراى نوشته ، به خط نستعليق ساده و در چند مورد خط نسخ و ثلث زيبا هستند كه در چند قاب مستطيلى و مثلث ( در بالا ) نفر شده‌اند . 8 - همگى سنگ‌ها متعلق به عصر صفويه مخصوصا قرن 11 ه هستند . به همين دليل تحت تأثير « سبك عربى مآبى عصر صفوى » ، همچون چند گورستان ديگر اين خطه ، در نگارش از شيوه عربى بهره برده‌اند . 9 - وجود سنگ مزارهاى عصر صفوى اين نظريه را تقويت مىكند كه مردگان اين قبور بايد متعلق به يك يا چند ايل يا طايفه‌اى بوده باشند كه در اين ناحيه يورت يا اقامتگاه‌هاى خود را ايجاد نموده بودند . 10 - تعدادى از قبور سمت غرب گورستان علاوه بر سنگ مزار رايج ، سطح آن‌ها از قلوه‌سنگ‌هاى حدود 2 تا 4 كيلويى هم پوشيده شده‌اند كه از اين نظر شباهت زيادى به قبور گورستان‌هاى روستاهاى پيرواش و رادكان دارند . 11 - بر روى تعدادى از سنگ مزارها شغل متوفى يا شغل پدرشان ( بيش‌تر در مورد زنان ) ذكر شده است . 12 - چون سنگ‌ها فقط داراى نوشته‌هاى ساده و از نظر حكاكى سطحى و كم‌عمق هستند ، بسيارى از آن‌ها با توجه به فرسودگى و رشد قارچ و جلبك‌هاى سبز بر رويشان ،