اسد الله معطوفى

619

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

گورستان امامزاده الازمن كتول پس از خروج از شهر گرگان و عبور از فاضل‌آباد ، در 4 كيلومترى غرب شهر علىآباد كتول ، جاده‌اى آسفالته از جاده اصلى جدا شده و پس از طى حدود 2 كيلومتر به سوى جنوب به روستاى الازمن مىرسد . روستائى كه پيشينه‌اش كهن و حداقل به عصر تيمورى ( 600 سال قبل ) مىرسد . براى اثبات اين امر به يكى از اسناد تاريخى منطقه گرگان استناد ميكنيم . در وقفنامه معروف سال 919 ه . ق ( دوازدهمين سال حكومت شاه اسماعيل صفوى ) كه مربوط به يكى از رجال و فئودال‌هاى بزرگ منطقه استراباد يعنى خواجه سيف الدين مظفر پتكچى ( بتكچى ) مىباشد ، اشاره به نام الازمن شده است . او در وقفنامه خويش در زمان معرفى رقبات و سهم هريك از اولاد ذكور و اناث ( پسران و دختران ) خود نوشته است : « . . . در بلوك فخر عماد الدين استراباد قريه حاجى پادار متصل است از غرب به جوى ( نهر - رود ) قراق ( قرق فعلى ) كه در تصرف و به مالكيت حضرت خواجه محمد پسر خواجه مظفر كفشگر مىباشد ، از جنوب به قريه انديجاآباد كه در تصرف خواجه ناصر الدين محمد پسر خواجه قاضى كفشگر است و قسمتى هم اتصال مىيابد به قريه الازمن كه در تصرف عاليجناب خواجه گستهم بن خواجه مسيب كفشگر مىباشد . از شمال هم پيوسته است به قريه الوستان و قريه قوزلق . . . » . 41 اين روستا در سال 1276 ه . ق ( عصر ناصر الدين شاه ( : « 25 خانوار و 118 نفر جمعيت داشت » . 42 در اين روستا امامزاده هارون بن موسى بن جعفر و گورستان تاريخى آن واقع شده كه در آن سنگ‌قبرهاى بسيار باارزشى متعلق به عصر صفويان به بعد به چشم مىخورند . از شاخصه‌هاى اين سنگ‌ها آن است كه از نظر شكل ، نوع متن ، علائم و نشانه‌هاى آئينى ، نوع خط و جنس سنگ‌ها شباهت بسيار زيادى با سنگ مزارهاى منطقه كوهستانى كتول يعنى مايان ، الوستان ، سياه مرگو ، چه‌جا و خولين در دارند . اين ويژگىها و همخوانىها نشان از آن دارد كه مردم آن عصر اين ناحيه تعلق به يك يا چند قبيله همگون داشتند و شايد هم مردم چند تيره متعلق به يك طايفه بوده‌اند . اين مردم چون زندگى دامدارى را اختيار كرده و ييلاق را به ارتفاعات مىرفتند و قشلاق را به منطقه كوهپايه‌اى و نيمه‌دشتى مىآمدند ، امكان اينكه در هر دو منطقه كوهستانى ( ييلاقى ) و كوهپايه ( قشلاقى ) دفن مىشده‌اند بسيار است . و شايد به همين دليل هم سنگ مزارهاى دو ناحيه يادشده با