3 - سنگ‌هاى بزرگ رودخانه‌اى كه اكثر سنگ مزارهاى منطقه گرگان را تشكيل مىدهند . حجاران ، خطاطان و هنرمندان معمولا يك روى آن‌ها را مسطح ، صاف و سنگ‌ساب نموده ، سپس مشخصات متوفى و تزئينات هنرى ساده را بر روى سطح صاف‌شده خطاطى ، حجارى و حكاكى مىكردند . از نظر قدمت ، قديميترين سنگ مزارها مربوط به قرن 8 ه . ق ( عهد تيموريان ) و قديمىترين كتيبه‌ها هم مربوط به قرن 5 و 6 ه . ق يعنى دوران حكومت آل زيار و سلجوقيان است ( كتيبه آجرى ميل گنبد قابوس و كتيبه مناره مسجد جامع گرگان ) و بيشترين سنگ‌ها هم تا قبل از دوره قاجار مربوط به قرن‌هاى 10 و 11 ه . ق يعنى عهد صفويان است . رنگ سنگ‌ها اكثرا خاكسترى ( تيره و روشن ) ، سفيد آهكى ، تعدادى اندك مرمر ، سپس قهوه‌اى كم‌رنگ ( قرمز ملايم اكسيداسيون‌شده ) هستند . طرح‌ها و نقوش بيشتر گل ، بوته ، ختائى ، اسليمى ، خطوط و اشكال هندسى مىباشند كه اكثريت با نقوش گل و بوته و خطوط هندسى و شكل دايره هستند . اما از نقوش استثنائى مثل شانه ، آينه ، شمشير ، خنجر ، قيچى ، تفنگ ، تيروكمان هم بايد نام برد كه مقتضى به شغل متوفى بر روى سنگ قبر آن‌ها حجارى و حكاكى شده‌اند . در بين نگاشته‌ها و نوشته‌ها چه در سنگ مزارها و چه كتيبه‌هاى سنگى ، چوبى و آجرى بايد بيشتر از آيات قرآنى ، اشعار فارسى ، بندرت بخشى از يك حديث ، دعاهاى مبتنى بر عفو و آمرزش را نام برد . از ميان آيات قرآنى آية الكرسى و نيز صلوات كبير ( بر 12 امام ) و صلوات بر 14 معصوم بيشترين موارد حجارىشده بر روى سنگ‌ها و كتيبه‌هاى متعدد بخش كوهپايه‌اى هستند . در آية الكرسى 16 بار نام خدا با اسم يا ضمير آن آمده است ، مضامين آن نيز براى مسلمانى كه طالب حق ، سعادت ، يكتاپرستى ، نجات از اسارت شرك و نفى پرستش‌هاى موهوم است ، بسيار مهم مىباشد . بعلاوه درباره ارزش معنوى آن هم از قول امامان و پيامبر روايات زيادى نقل گرديده است . 1 اتفاقا به دليل همين ارزش و اعتبار در نزد مسلمانان است كه در نمازهاى مستحب شب دفن مرده ، خواندن آية الكرسى مورد توجه قرار گرفته است . متن كامل اين آيه ، صلوات كبير و چند دعاى ديگر را در صفحات پيشين آورده‌ايم .