اسد الله معطوفى

591

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

تپه - گورستان تاريخى گميش‌تپه‌جيق شهر گميشان ( گميش‌تپه ) با 17000 نفر جمعيت و 8 كيلومتر مربع وسعت در منتهى اليه غرب ايالت تاريخى گرگان ( گلستان كنونى ) و در ساحل شرقى درياى خزر واقع شده است . اين شهر كه در حدود 300 سال پيش گمش‌دپه ( گوموش‌دفه ) خوانده مىشد ، محل استقرار طوايف تركمان مخصوصا يموت‌هاى جعفرباى بود . پس از يك قرن از گذشت استقرار اين طوايف در اين ناحيه ، بتدريج موقعيت بندرگاهى مناسبى هم پيدا كرد طوريكه كالاهاى زيادى را از كراسنوودسك ( تركمن‌باشى كنونى ) ، حاجى طرخان ، هشترخان ، بادكوبه و چند مكان ديگر به اين بندر آورده و سپس كالاهاى مازندران ، استراباد و خراسان را به نقاط ياد شده مىبردند . بدين‌جهت آرام‌آرام موقعيت بندرى - تجارى آن سبب گشت بر اهميت آن افزوده شود . در اطراف اين شهر چند محوطه از جمله ديوار دفاعى و تاريخى گرگان و چند تپه باستانى وجود دارند و در محدوده آن‌ها آثار و پديده‌هاى فرهنگى بويژه سفال هاى خاكسترى و قرمز فراوانى مىتوان يافت كه نشان از يك تمدن باستانى دارند . يكى از اين تپه‌هاى باستانى كوره‌سو در 6 كيلومترى شرق گميشان و نيز قبرستان قديمى اين شهر است كه در سطح آن‌ها مىتوان آجرها و سفال‌هاى خاكسترى و قرمز فراوانى را ملاحظه كرد . شايد گميشان و اين محوطه‌هاى باستانى اطراف آن همان آبسكون تاريخى باشند . زيرا بعيد است جزيره آبسكون بر خلاف عقيده عده‌اى به زير آب رفته باشد ، چون اين اتفاق بزرگ مستلزم بالا آمدن سطح آب دريا به حدى بود كه مىبايد تعدادى از شهرها و روستاهاى سواحل جنوبى در سمت ايران و نيز شهرهاى واقع در سواحل شمالى ( شوروى سابق ) را به زير آب مىبرد . اما پذيرفتن اين نظر كه با عقب‌نشينى آب دريا ، آبسكون از ساحل دور افتاد و در محل‌هاى يادشده قرار گرفت ، منطقىتر مىنماياند . به هر صورت در محل گورستان گميش‌تپه جيق هم هنوز مىتوان آثار سفال زيادى را مشاهده كرد كه نشان از يك مكان مسكونى تاريخى و حضور انسان‌ها را دارد . سنگ مزارها در اين قبرستان به اشكال گوناگون ديده مىشوند ، حتى يك نمونه آجرى كه به احتمال زياد از همان آجرهاى بزرگ و قطور ديوار دفاعى گرگان بود ، بر روى آن حكاكى كرده‌اند .