اسد الله معطوفى

52

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

نوع چهارم ، نوع آرامگاه‌ها به ابعاد 1 * 2 متر و ساخته شده از قلوه سنگ‌هاى بزرگ با ملاط گل هستند كه اشياء درونى آن‌ها شامل دندان‌هاى اسب ، دهنه مفرغى اسب و چند حلقه مفرغى مىشوند . اين نوع قبور نشان از اهميت اسب در نزد اين مردم دارند . 45 به هر صورت اسب شريك رزم و بزم اين انسان‌ها محسوب مىشد . البته در ناحيه گيلان نقاط ديگرى هم هستند كه داراى قبرستان‌هاى باستانىاند ، از آن جمله ناحيه طالش در حوزه نمين و شرق آذربايجان كه شامل اين گورستان‌هاى ماقبل تاريخ مىشود : شيرشير ، حسن زمينى ، شيرچاك ، حسنى محله ، قلعه كوتى ، لاسلوكان ، شهران ( لمه‌زين ) ، دوخاليان ، آقااولر ، قيلاخانه ، وجاليك ، تاش كپرو ، خواجه داوود كپر و . . . اكثر قبرهاى اين گورستان‌ها از نوع دلمن Dolmen هستند يعنى با سنگ‌هاى بزرگى كه از پهلو به شكل عمود روى زمين قرار گرفته‌اند ، بوجود آمده‌اند . روى آن‌ها هم معمولا تخته‌سنگ هاى بزرگ نهاده‌اند . اين نوع قبور را با اندكى تغيير بندرت در منطقه غرب ميل رادكان يعنى ناحيه جهان‌نماى گرگان هم مىتوان ديد . البته قبور اين ناحيه متعلق به دوره اسلامىاند ولى در تعدادى از آن‌ها در دو سوى سنگ لحد بطور عمودى در دو طرفه ديوار ، سنگ‌هاى بزرگ مىنهاده‌اند . در گورستان‌هاى مياركشه و سنجد دره ( بيرون قريه كومنى ) هم گورستان‌هاى باستانى به صورت دخمه‌اى و چينه‌اى وجود دارند . در قبور چينه‌اى از سنگ‌چين با ملاط ساروج و يا خشكه‌چين با پلان بيضى ، مستطيل و حفره‌اى استفاده مىنموده‌اند . تمامى گورهاى يادشده داراى ظروف ، ادوات جنگى و اشياء مختلف سفالى ، آهنى ، مفرغى و برنزىاند . 46 اين اشياء شباهت زيادى به اشياء درون گورهاى باستانى منطقه گرگان دارند . اصولا اين قبور و اشياء آن چون همگى در يك خط سير زندگى مردم بومى يا مهاجران در شمال ايران قرار مىگرفته‌اند ، مىبايد چنين شباهت‌ها و سنخيت‌هائى را هم داشته باشند . اما در ميان گورستان‌هاى منطقه گيلان و ديلمان ، در گورهاى محوطه كلورز در شمال غرب مارليك ، شاخصه‌هاى ويژه‌اى ديده مىشوند . مثلا گورهاى دو نفره‌اى يافت شده‌اند كه در تعدادى از آن‌ها يك زن و يك كودك باهم دفن شده‌اند . ديگر آنكه تنوع تدفين هم در آن‌ها زياد ديده مىشود ، از جمله دفن در خمره‌هاى سفالى به ارتفاع 110 و قطر 70 سانتيمتر هم در آن محوطه رواج داشته است . 47