اسد الله معطوفى

476

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

دهه‌هاى اخير تراكمه براى مشخص كردن دام‌هاى خود در ميان گله‌هاى بزرگ از علامت‌هائى بنام تاغما ( تلفظ عوامانه تغما ) استفاده مىكردند . البته اين موضوع هنوز در ميان بخش‌هاى سنتى و اصيل تركمان صحراى ايران مورد توجه است . لازم به ذكر است كه وجود اين تمغاها در شكل و نمادهاى مختلف از گذشته دور در بين بسيارى از قبايل و طوايف آسياى مركزى هم رواج داشته است . مثلا در « آك توبه » در جنوب قزاقستان كه متعلق به قرن‌هاى 6 تا 3 ق . م است و نيز منطقه « چولاك » ، گورهائى يافت شده‌اند كه بر روى سنگ مزارها و سنگ لحد آن‌ها نشانه‌هاى ساده‌شده از حيواناتى مثل بز و سگ حك گرديده‌اند . در منطقه « كارااونگور » همين ناحيه همچنين سنگ قبورى پيدا شده‌اند كه غير از شكل‌هاى يادشده ، تصاوير انسان شكارچى و ابزار جنگى هم بر خود حك شده دارند . 23 در بعضى از نقاط سرزمين ايران از جمله « تپه سيلك » هم نقوش بز ، شاخ قوچ و گوسفند را ميتوان بر روى آثار 5 تا 6 هزار سال پيش مشاهده كرد . در « تپه مارليك » گيلان و بويژه در محوطه‌هاى باستانى لرستان پيشانىبندهاى طلائى كشف شده‌اند . كه بر روى تعدادى از آن‌ها 5 سر قوچ با شاخ‌هاى پرپيچ حكاكى شده‌اند . 24 البته نقوش يادشده در بسيارى از نقاط ديگر فلات ايران و بر روى خيلى از آثار سفالى ، مفرغى ، برنزى ، طلائى و آهنى ديده شده‌اند كه دو علت عمده داشته‌اند : 1 - بخاطر زندگى عشايرى و دامدارى كه انسان‌ها مستقيما با اين حيوانات ارتباط داشتند و وجود آن‌ها هم در آيين‌هاى اعتقادىشان جايگاه ويژه‌اى پيدا كرده بود . 2 - به جهت اهلى كردن گوسفند ، قوچ و بز به همراه سگ و اسب كه به زندگى انسان‌هاى آن دوران تحرك و مفهوم جديدى داده بودند .