اسد الله معطوفى
385
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
مامور فتح قلعه نمود . علىقلى خان به قلعه روغد گريخت اما چون عبد المومن خان اوزبك به محاصره سبزوار مشغول بود ، شاه حكومت گرايلى را به دو قسمت نموده يكى را به منصور خان و قسمت ديگر را به توكل خان سپرد و از پى آن امر نمود علىقلى خان شاملو را هم حبس نمايند » . 12 اين شخص را سرانجام دستگير كردند و در نزد شاه امر شد مير غضب دو چشمش را از حدقه درآورد . سپس اعضاى بدنش را بريده و در بيابانها انداختند طوريكه هيچيك از افراد قشونش جرأت نكردند كوچكترين كمكى به او بكنند . 13 در سال 990 ه به امر شاه ، مرتضى قلى خان پرناك را كه از ايلات تركمان شمال غرب ايران و در مشهد حاكم بود ، به حكومت استراباد گماشتند . 14 در اين مدت شاه عباس دو اقدام مهم ديگر در ناحيه استراباد داشت . نخست تعمير آققلعه كه در زمان شاه طهماسب بنام « مباركآباد » ساخته شده بود تا با مستقر كردن ساخلو و قراولان مسلح جلوى تهاجمات مكرر سواران مسلح تيرهها و طوايف مختلف تركمان را كه از رود اترك گذشته و در دشت گرگان در چندجا يورت گرفته بودند ، سد كنند . دوم ساخت پل آققلعه بر روى رود گرگان بود كه هم براى عبور و مرور كاروانهاى تجارى به سوى دهستان ، بخارا و سمرقند ( آسياى ميانه و ماوراء النهر ) بويژه در فصل زمستان و بهار وجودش ضرورت داشت و هم براى لشكركشىهاى مكرر عليه تراكمه يادشده بسيار مهم بود . همچنين از شاه عباس هم يك فرمانسنگ در ايوان غربى مسجد جامع شهر گرگان بيادگار باقى مانده كه تصوير و متن آنرا در جاى خود آوردهايم . پس از وى شاه صفى ( 1038 - 1052 ه . ق ) هم يك فرمانسنگ در مكان يادشده كه متعلق به سال 1047 ه است باقى نهاد كه براساس متن آن ، تمامى ماهيگيران و قوشبازان استراباد را از پرداخت عوارض معاف كرده بود . بعد از شاه صفى ، شاه عباس دوم ( 1052 - 1077 ه . ق ) بر سرير قدرت نشست . وى نيز توجه ويژهاى به مازندران و استراباد داشت كه بيشتر بخاطر شكار و تفريح بود . در متون تاريخى چندبار به موضوع شكار وى به همراه سران ايل قاجار و گرايلى منطقه در ميانكاله ، استراباد و مازندران از جمله در سال 1069 ، اشاره كردهاند . 15 به نوشته شاردان سياح فرانسوى ، وى در سال 1077 مدتى را در گرگان ( استراباد ) گذراند . حتى خود شاردان در مجلس رقصى كه شاه در كاخ خود در استراباد برگزار كرده بود ، شركت نمود . 16 اين كاخ و چند بناى ديگر را شاه عباس اول ساخته بود كه بعدها بهخاطر انكه آقامحمد خان قاجار آنها