اسد الله معطوفى
381
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
صحراى فعلى دشت گرگان ) پناه بردند . به نوشته ابو بكر طهرانى همان شب 300 نفر از جوانان رزمنده استراباد را كه احتمالا مقاومت و پايدارى سختى كرده بودند ، در پاى مشعل در قراتپه گردن زدند . سپس اموال باباحسن و امراى تيمورى را مصادره و تقسيم نمودند . جهانشاه در زمان حضور خود در استراباد دستور داد فرمانى را بر روى سنگ حك كردند و آن فرمانسنگ را بر ديوار ايوان غربى مسجد جامع استراباد نصب نمودند كه هنوز بيادگار باقى مانده و ما تصوير آنرا در بخش سنگنوشتهها و كتيبههاى مربوط به مسجد جامع گرگان از نظر گذرانديم . تركمانان آققويونلو ( 872 - 908 ه . ق . ) از بين هشتتن از فرمانروايان اين سلسله ، اوزون حسن ( 872 - 882 ه . ق ) اولين و معروفترين آنها محسوب مىگرديد . وى حكومتش را پس از شكست جهانشاه قراقويونلو و سلطان ابو سعيد تيمورى مستحكم و تثبيت نمود . او پس از غلبه بر ابو سعيد و بقتل رساندن وى ، يادگار محمد را به همراه گروهى از امرا و سرداران تيمورى كه خود را تسليم كرده بودند ، به سوى خراسان و استراباد روانه نمود . يكى از اين امرا ، سلطان احمد چهارشنبهاى بود كه مدتى را در استراباد گذراند . احتمال اينكه محله چهارشنبهاى استراباد ( گرگان فعلى ) كه هنوز هم همين نام را بر خود دارد ، بنام او باشد بسيار زياد است . يادگار محمد چون به حوالى اين نواحى رسيد : « بر دامغان ، سمنان و بسطام داروغه گماشت و در ميانه محرم سنه 874 بدون منازعه وارد دار الملك استراباد گشت و بر منابر به ذكر نام و القاب صاحب قران ( اوزون حسن ) همت گمارد و سكه ، درهم و دينار به نام مباركش ضرب نمودند » . 2 اما هنوز چند صباحى نگذشته بود كه حاكم تيمورى يعنى سلطان حسين بايقرا تصميم به تصرف مجدد استراباد گرفت . چون خبر كروفروى به اوزون حسن رسيد بلادرنگ تعدادى از سرداران بزرگ خود را به همراه پسرش سلطان خليل در راس سپاه آققويونلو از اطراف مجتمع شده و به يارى تازهرسيدگان مجددا استراباد را فتح نمودند . 3 اما با مرگ اوزون حسن و در ميان درگيريهاى شديد جناحهاى مختلف تركمان در دولت يعقوب بيك ( 883 - 896 ه . ق ) ، استراباد و چند مكان ديگر چند سال بعد باز هم به تصرف شاهزادگان آخرين تيمورى درآمد و سپس چندين بار دستبهدست شد . از دوران