اسد الله معطوفى

360

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

برج گنبد قابوس ، برج رادكان ، امامزاده نور و امامزاده روشن‌آباد در صفحات قبل بطور مجزا پرداخته شده است . در بقيه موارد هم كه در روستاها امامزاده‌ها در حواشى گورستان‌ها قرار گرفته‌اند ، به شرح و ارائه تصاوير آنها هم خواهيم پرداخت . شمايل‌نگارى آرامگاهى در اكونوگرافى يا شمايل‌نگارى مقابر ، بايد توجه داشت كه بنا به اقتضائيات محيطى ، اكولوژيكى ، اعتقادات دينى و مذهبى ، آداب و رسوم بومى و . . . باهم فرق مىكرده‌اند . همانطور كه در ريخت‌شناسى اين تغيير شمايل در مدارس و مساجد هم در جزئيات به چشم مىآمدند . در ايران از گذشته تاكنون مقابر را درجه اول در گورستانهاى خارج شهر يا قبرستانهاى كوچك محلات قرار مىدادند . در استراباد گورستانهاى برون‌شهرى و نيز درون‌شهرى كه در بين چند محله وجود داشتند را در آخر همين كتاب بطور جداگانه با سنگ مزارهايشان معرفى نموده‌ايم . پس از اين گورستانها ، در مواردى چند مقابر در مساجد ، مدارس ، باغ يا خانه شخصى قرار مىگرفتند . در استراباد نيز چنين مواردى را داشته‌ايم . مثلا وجود چند قبر متعلق به شريعتمدارها در مسجد گلشن ( در عصر قاجار ) و نيز مصلى شهر ، قبر خواجه مظفر پتكچى ( فوت 926 ه . ق ) در مدرسه دار الشفاى بازار نعلبندان استراباد ، و قبر سلطان حسين واعظ استرابادى مولف كتاب « دستور الوزراء » كه در منزلش در محله دوشنبه‌اى و در حاشيه ضلع غربى امامزاده دوشنبه‌اى دفن شدند . در اين‌باره در جايگاه خود تصاوير محل و سنگ مزارهاى اين اشخاص را هم ارائه نموده‌ايم . اما آرامگاهها از نظر ريخت‌شناسى در ايران به چند شكل و شمايل به چشم مىخوردند : 1 - قبور ساده و حتى بدون سنگ مزار مجلل كه متعلق به طبقات محروم و فقير بودند . 2 - قبور معمولى با سنگ مزارهاى ساده كه در طول اين كتاب تصاوير نمونه‌هائى از آنها را از نظر گذرانده‌ايم . بطور محورى تصاوير سنگ‌هاى منطقه گرگان و نيز چند مورد متعلق به سراسر ايران را ارائه كرده‌ايم . 3 - قبور معمولى ولى با سنگ مزارهاى ايستاى يا گهواره‌اى بسيار مجلل كه معمولا متعلق