خوارزمشاهيان گرگان در عهد خوارزمشاهيان خوارزم در شمال ماوراء النهر و در جنوب درياچه آرال كنونى واقع شده بود كه حكام مقتدرى هم بر آنجا حكم مىراندند . نخستين حاكم از اين سلسله ، اتسز بود كه چندبار در عصر سلجوقيان عليه سنجر شوريد و در سال 533 هم حمله‌اى غافلگيرانه به گرگان نمود . 1 وى حتى يك بار براى رهائى سلطان سنجر كه به دست تركمانان غز اسير شده بود ، سپاهى عظيم از نقاط مختلف از جمله گرگان بسيج نموده بود . در مورد اين واقعه ابن اسفنديار مىنويسد كه شاه غازى رستم اسپهبد مقتدر طبرستان هم براى نجات سنجر از منطقه گيل و ديلم تا آمل ، سارى ، گرگان و استراباد نيرو جمع كرده بود . بطور كلى در اين عهد گرگان و استراباد يكى از نقاط كروفر سپاهيان طبرستان ( اسپهبد شاه غازى و سپس پسرش علاء الدوله حسن ) ، غزان تركمان و سپاهيان متفرق سلجوقيان بود . 2 در اواسط دوران اين سلسله ، پس از ايل ارسلان ، بين دو پسرش تكش و سلطان محمود بر سر قدرت جنگهاى شديدى درگرفت ، به‌طورى كه : « گرگان يك بار كاملا غارت شد و حصار دور شهر را آتش زدند . از پى آن استراباد هم محل تجمع لشكريان گرديد » . 3 در اين ميان جنگاوران گرگان و استراباد نيز از هر دو سو بويژه از سوى تكش براى نبرد در ميادين جنگ مورد استفاده قرار گرفتند . 4 آخرين سلطان اين حكومت ، سلطان محمد بود كه با حمله مغول مواجه شد . او پس از چند جنگ و شكست‌هاى فاحش ، به مازندران و سپس استراباد آمد و به جزيره آبسكون استراباد پناه برد . اما اندكى بعد درگذشت و در همين جزيره دفن گرديد . بعدها پسرش