اسد الله معطوفى
230
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
حكام بومى آن عهد به ساخت آن اقدام كردند كه در زير به معرفى كامل آن و كتيبههايش مىپردازيم . برج رادكان گرگان و كتيبههاى 1000 ساله آن اين برج كه به شماره 145 ثبت تاريخى شده است در حدود 50 كيلومترى جنوب غربى گرگان و 24 كيلومترى جنوب شهر كردكوى در منطقه كوهستانى به فاصله اندكى در حاشيه روستائى به همين نام واقع شده است . احداثكننده آن يكى از حكام سلسله باوندى همعصر غزنويان مىباشد كه سازه آن پس از حدود 1000 سال همچنان استوار و پابرجا خودنمائى مىكند . براى معرفى اين اثر تاريخى ضرورت دارد نخست نگاهى كوتاه به اين سلسله بومى داشته باشيم . به او يكى از شاهزادگان ساسانى ، نوه كيوس و فرزند مهتر قباد ( و بقولى شاپور ) بود . 38 وى به هنگام سقوط ساسانيان ، به شرق طبرستان آمد و در آتشكدهاى در « كوسان » حوالى بهشهر كنونى مجاور شد ، سپس در سال 45 ه حكومت محلى آل باوند ( باونديان ) را در همين نواحى بنيان گذارد . اين حكومت در طول حيات اجتماعى خود به سه شاخه كيوسيه ( 45 تا 397 ه . ق ) ، اسپهبديه ( 466 تا 616 ) و كينخواريه ( 635 تا 750 ه . ق ) تقسيم و معروف شدند . 39 برج رادكان در حقيقت يادگار و يادمان حكام همين سلسله است . اين برج مدور كه بوميان منطقه به آن « قلعه گبرى » هم مىگويند با مصالح آجر و ملاط ساروج و گچ بدستور اسپهبد ابو جعفر محمد بن وندر بن باوند از سال 407 تا 411 ه بوسيله معمارى بنام احمد بن عمر ساخته شد . در حاشيه شمالى بفاصله 20 مترى آن برج ديگرى به همين اندازه و شكل وجود داشت كه كاملا تخريب و محو شده است . به گفته راويان بومى ، از مصالح آنكه تا اواسط دوره قاجار موجود بود ، در ساخت بناهاى شخصى روستاى مجاوز استفاده كردهاند . ارزش اين برج از نظر نگارنده غير از شأن تاريخى ، صلابت ، پايدارى و ارزش هنرى ، وجود كتيبههاى زيباى آن نيز هست كه از منظر علم اپيگرافيك درخور توجه مىباشد . بر بالاى بدنه مدور و استوانهاى آن و در زير رك ( گنبد نوك آن ) همچون برج گنبد قابوس ، رسكت و لاجيم مازندران ، كتيبهاى آجرى به خط كوفى مقعد ( گرهدار ) وجود دارد كه دور در دور بدنه را پر كرده است . ملكونف سياح روسى كه در سال 1858 م ( 1275 ه . ق )