اسد الله معطوفى
21
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
جلگهها ، كنارههاى رودها و حوزههاى آبگير سرازير شدند و اولين محوطههاى باستانى را بوجود آوردند . زندگى در اين محوطهها جمعىتر و پيشروتر بود . مهمترين اين مراكز اوليه تمدن نيز عبارت بودند از : سيلك ( كاشان ) ، گيان ( نهاوند ) ، تپه حصار ( دامغان ) ، آنو ( مرو ) ، گوى تپه ( شرق درياچه اروميه ) ، حسنلو ( آذربايجان سلدوز جنوب غربى اروميه ) ، گنج دره ( كرمانشاه ) ، مارليك ( گيلانتپه چراغعلى ) ، شوش ، هفتتپه و چغا زنبيل ( خوزستان ) كه همگى به تمدن ايلام مربوط بودند . تورنگتپه و يارمتپه ( گرگان استراباد ) ، خوروين ( قزوين ) ، شهر سوخته ( نزديك زابل ) ، تپه يحيى ( جنوب كرمان ) ، زيويه ( كردستان سقز ) ، شهداد يا خبيص ( در حاشيه دشت لوت ) و . . . 3 غير از اين زيستگاههاى باستانى ، اندكى بعد مراكز تمدن و توسعهيافتهاى نيز در نقاط مختلف فلات ايران هويدا شدند كه از نظر اعتلا و رشد مدنيت قابل توجه بودهاند . نمونههاى اين نوع مراكز را بايد از ايلام ( بويژه دورههاى متاخر آن ) ، كاسىها ، اورارتوها و . . . نام برد . بهطور كلى سير زندگى انسانهاى اوليه بر روى فلات ايران همچون ساير نقاط ايران مشمول طبقهبندى دورانهاى پيش از تاريخ و دوران تاريخى مىشود . آرتور پوپ ايرانشناس ، ادوار مختلف زندگى مردم فلات ايران را بدينگونه تقسيم نموده است : 1 عصر حجر : حدود 6000 تا 3500 ق . م 2 عصر مس : 3500 تا 2500 ق . م 3 عصر مفرغ : 2500 تا 1500 ق . م 4 عصر آهن : 1500 تا 550 ق . م 4 تقسيمبندى گوياتر ديگرى نيز وجود دارد كه چنين است : [ تقسيم بندى گوياتر ديگرى از فلات ايران ] 1 . دوره پارينه سنگى Paleolithique - از حدود صد هزار سال تا ده هزار سال ق . م به درازا كشيده است . آثار موجود در تنگ پبده ، هميان ، ميرملاس ، دوشه ( در كوههاى بختيارى و لرستان ) ، غار هوتو و كمربند ( حوالى بهشهر مازندران ) متعلق به اواخر اين دورهاند . اين عصر پس از پايان « عصر باران » و شروع « عهد خشك » Epoque aride واقع شده بود كه در طى آن انسانها براى زندگى و تغذيه از شكار و ميوههاى جنگلى استفاده مىنمودند . در انتهاى همين دوران بود كه بخشى از انسانها از نواحى كوهستانى به سوى دشتها و جلگهها سرازير شدند و محوطههاى اوليه زندگى جمعى و گروهى را بوجود آوردند . 5 2 . دوره ميانه سنگى Mesolithique - شامل دورهاى حدود 6000 تا 8000 ق . م مىشود .