1 . ناحيه كوهستانى رشته‌كوه البرز به صورت ديوار استان گلستان را از استان سمنان جدا مىكند . اين ناحيه در اثر حركات كوهزايى دوران سوم زمين‌شناسى بوجود آمده است . فرسايش اواخر دوران سوم و دوران چهارم زمين‌شناسى تغييرات زيادى در آن بوجود آورده است . ناحيه مزبور از ارتفاع 500 مترى تا بيش از 3500 متر را دربرگرفته و پوشيده از گونه‌هاى جنگلى و مرتعى مىباشد . قله‌ها ، چشمه‌سارها ، آبشارها ، رودخانه‌ها اراضى جنگلى و مرتعى از مهم‌ترين چشم‌اندازهاى طبيعى اين ناحيه محسوب مىگردند . وسعت ناحيه كوهستانى 4 / 3970 كيلومتر مربع ( 5 / 19 درصد ) مى باشد . مهم‌ترين ارتفاعات آن عبارتند از : خط الراس رشته‌كوه البرز در شهرستان گرگان كه حد طبيعى بين اين شهرستان و شهرستان شاهرود است . مرتفع‌ترين قلل اين رشته‌كوه عبارتند از : قله شاه‌كوه با ارتفاع 3910 متر ، قله پىگرده كوه با ارتفاع 3204 متر ، قله چل‌چلى با ارتفاع 3111 متر ، قله كوه ابر با ارتفاع 2875 متر و قله خوش‌ييلاق با ارتفاع 2802 متر . در اين محدوده گورستان‌هاى پررمز و رازى قرار گرفته‌اند كه تعدادى از آن‌ها را مورد پژوهش و كنكاش قرار داده‌ايم . در شمال شرقى گنبد كوه سنگ ( سونگ ) داغ از شرق به غرب كشيده شده كه خط الراس آن مرز طبيعى بين ايران و تركمنستان بوده و ارتفاع آن به 735 تا 812 متر مىرسد . بين دو دره رودخانه گرگانرود و اترك ، كوه‌هاى كم‌ارتفاع گليداغ و نازلى كشيده شده است . ارتفاعات شرقى گنبد نيز دنباله رشته‌كوه‌هاى البرز مىباشد كه به كوه‌هاى شهرستان بجنورد متصل مىگردد . معروف‌ترين قله آن بنام زاوه‌كوه به ارتفاع 1434 متر مىباشد . در اين منطقه نيز گورستان‌هاى دشت تركمن را مورد بررسى و كندوكاو قرار داده‌ايم . ارتفاعات غرب استان نيز شامل بارىكوه با ارتفاع 2888 متر ، سنگ‌تراش با ارتفاع 2400 ، قله دوكولى با ارتفاع 2600 متر ، كوه ميلانه با ارتفاع 2750 متر و كوه گلدين با ارتفاع 2400 متر مىشوند . 2 . ناحيه كوهپايه‌اى اين ناحيه از ارتفاع 100 تا 500 متر را دربرگرفته و شامل تپه‌هاى كوچك لسى ، تپه ماهور و بدلندها مىشود كه پوشيده از اراضى جنگلى مىباشند . رودهاى مهمى با شاخه‌هاى متعدد سطح كوهپايه و دشت را شيار داده و به درياى مازندران و خليج گرگان مىريزند . اكثر پارك‌هاى طبيعى و زيستگاه‌ها در اين ناحيه وجود دارند و وسعت آن‌ها حدود 3 / 2458 كيلومتر مربع ( 12 درصد ) مىشوند .