اسد الله معطوفى

1209

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

مدرسه محسنيه استراباد و كتيبه سنگى آن در گذر دربنو واقع در محله ميدان و نيز در حاشيه غربى مدرسه قديمى عماديه ، در عهد فتحعلى شاه مدرسه‌اى را بنا كردند كه به همراه مدرسه سادات و عماديه ، سومين مدرسه مجموعه بازار كهنه استراباد محسوب مىشدند . اين مدرسه كه در آن دوران بنام بانىاش « آقا محسن » خوانده مىشد ، پس از دوبار تعمير و ترميم هم‌اكنون نيز مشغول به فعاليت است . مدرسه يادشده براساس اسناد تاريخى موجود و نيز متن كتيبه‌اى كه در زير مىآيد ، توسط يكى از سادات متنفذ آن عصر استراباد به سال 1241 ه ( سىمين سال حكومت فتحعلى شاه قاجار ) و حكمرانى محمد قلى ميرزا ( پسر فتحعلى شاه ) در استراباد بنا گرديد . اين شخص آقا محمد محسن شيخ الاسلام مفيدى موسوى استرابادى بود كه مكاتباتى هم با دربار شاه داشت . از جمله يك بار با وساطتى كه به عمل آورد از فتحعلى شاه خواسته بود تا : « عوارضات مباشران شاهكوه را معاف بدارند » ، كه چنين نيز كردند . 77 وى كه حدود 100 سال عمر كرد ، صاحب املاك و تيول موروثى فراوانى هم بود از جمله ملك قريه دو دانگه را از پدر به ارث برده بود . اولادهاى او چه دختر و چه پسر هم صاحب املاك و مكنت فراوانى بودند . دختر وى مريم بيگم در ذيقعده سال 1297 ه املاك و مستغلات زيادى را در داخل و خارج شهر استراباد : « به مال المصالحه مبلغ 1000 دينار ريال ناصر الدين شاهى 26 نخودى با دخترش كلثوم بيگم همسر هدايت الله موسوى مفيدى مصالحه نمود » . اين املاك و مستغلات عبارت بودند از : « . . . چند سهم از 5 درب دكان ، نيمدانگ از مليار ( باغ انگور ) جنب گذر مقبره ، نيم دانگ از خانه در گذر مقبره ، 5 / 1 دانگ از قطعه زمينى پشت دروازه چهل‌دختران ، حصه‌اى از املاك پشت دروازه بسطام و سهمى از حمام بزرگ و كوچك كاسه گران » . 78 در صفر سال 1237 ه ، بدستور فتحعلى شاه ، محمد قلى ميرزا حاكم استراباد : « 28 خروار و 18 من به وزن بلده استراباد در وجه آقا ابو تراب و ميرزا هدايت الله ولدان ( پسران ) آقا محمد محسن شيخ الاسلام مستمرى برقرار و در عوض آن‌ها قريه رستم‌كلاته از بلوك استراباد رستاق را به تيول ابدى آن‌ها مقرر نمود » . 79 آقا محمد محسن در مازندران و در قريه كليكار بلوك جلال ازرك نيز املاك زيادى داشت