اسد الله معطوفى

1201

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

مصلاى استراباد و قبور آن در صفحات قبل يادآورى گرديد كه يكى از عناصر تشكيل‌دهنده بافت محله سبز مشهد ، مصلاى شهر استراباد بود كه بعد از مدت‌ها سكوت و كم‌تحركى مجددا از سال 1358 خورشيدى آغاز به فعاليت نمود . با استناد بر مستنديات و مدارك تاريخى ، اين مصلى بطور قطع در دوران اوليه حكومت صفوى و در همين مكان وجود داشته است . مثلا در يكى از وقفنامه‌هاى تاريخى سال 963 ( سى و سومين سال حكومت شاه طهماسب صفوى ) آمده : « قنات مصلى بر مصلاى شهر استراباد وقف گرديد » . 75 اين قنات مصلى همان قنات گذر سرچشمه و نيز محله سبز مشهد بود كه درباره آن در صفحات قبل توضيحاتى داده‌ايم . بعلاوه سنگ مزارى هم به تاريخ 933 ه در قسمت شمالى محوطه آن در سال 1361 خ توسط نگارنده يافته و تصويربردارى شد . در وسط محوطه مصلى استراباد ، در اواسط دوره قاجار دو ساختمان نزديك به هم با كاربردهاى مختلف ساخته بودند كه تا اوايل حكومت پهلوى هنوز به چشم مىخوردند . در اطراف اين بناها چهار درخت چنار بسيار قديمى وجود داشت كه متاسفانه همگى را قطع كرده‌اند . در ضلع شرقى و نيز درب ورودى جنوبى فعلى مصلى ، در گذشته چند مقبره متعلق به رجال علمى و اجتماعى شهر وجود داشتند كه در تعميرات دو دهه اخير بخاطر تغيير كاربرى محوطه ، محو گرديدند . يكى از اين شخصيت‌ها شيخ محمد باقر فاضل يكى از رهبران اوليه مشروطه‌طلب استراباد بود كه در ميانه راه از جنبش مردم بريد و به زمين خوارى افتاد . در اين مورد لازم است به كتاب « تاريخ مشروطه استراباد » اثر همين نگارنده مراجعه شود . دومين نفر ملا محمد رضا استرابادى بود كه محمد صالح استرابادى در سال 1294 ه . ق درباره او نوشت : « مولدش ده فوجرد و در زهد و تقوى معروف بود . در تحصيل علوم شرعيه در اندك زمان ترقيات كلى نمود . بعد به عتبات رفت به همت ازدياد علوم . . . بعدا چون از دار الخلافه تهران به استراباد بازگشت ، از نزديكان خاقان محمد ولى خان بيگلربيگى معزول استراباد شد و آن زمانى بود كه ايلخانى به حكومت استراباد منصوب گرديد . او در استراباد به درس و بحث و مرافعات خلايق مىپرداخت . عموم مردم از فقرا و متمردين تركمان از هر سلسله از او بهره مىبردند تا اينكه در واقعه ايشانى كه غوغائى عام