اسد الله معطوفى
12
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
بخش اول گرگان تاريخى ( استان گلستان امروز ) شمال ايران يكى از مراكز مهمى محسوب مىشود كه بخشى از تاريخ ، فرهنگ و تمدن اين مرز و بوم را در دل خود جاى داده است . ايالت تاريخى گرگان نيز بخشى از شمال ايران را تشكيل مىداد كه به سهم خود حامل و ناقل بسيارى از عناصر تاريخى و فرهنگى اين مردم به حساب مىآمد . تاريخ و تمدن اين خطه سخت با تاريخ ملى و عمومى مردم ايران پيوند خورده ، بويژه زمانى كه وقايع مهم 5000 ساله شمال و شمال شرق ايران مورد توجه و مداقه قرار بگيرند . از آن زمانى كه اقوام آريايى از « ائيران وئجه » به سوى سرحدات ياد شده و شمال غرب ايران به حركت درآمدند ، تا زمانيكه هونها و هياطله ، اوغوزهاى ترك و تركمان ، اوزبكان و ساير بيابانگردان ماوراء النهر و آسياى ميانه به مدت حدود 2000 سال به سوى مرزهاى شمال و شمال شرقى ايران هجوم آوردند ، اين مردم ايالات خراسان و گرگان ( استراباد ) بودند كه پس از هر شكست باز هم در برابر مهاجمان قد برافراشته و چه سختىهائى را كه تحمل نكردند . بىجهت نيست كه آثارى از حكام مهاجم ، سران لشكرى و كشورى آنها و گاه سنگ مزارهاى آنان را در سراسر ايالت تاريخى گرگان ( استان گلستان امروزى ) به چشم مىبينيم . به همين جهت براى اطلاع بيشتر خوانندگان سعى نمودهايم وقايع مهم گرگان تاريخى را كه مربوط به موضوع اصلى اين كتاب مىشود مثل بناها ، كتيبهها و سنگنوشتههاى بناهاى تاريخى ، سنگ مزارها و ساير موارد را بتدريج همزمان با شرح مسائل مربوطه ، قرنبهقرن يا سلسلهبهسلسله از نظر گذرانده و به شرح آنها بپردازيم . اما نخست استان گلستان فعلى كه تقريبا همان محدوده گرگان تاريخى است را مورد توجه قرار مىدهيم . استان گلستان بين 53 درجه و 57 دقيقه تا 56 درجه و 22 دقيقه طولى شرقى و 36 درجه و 30