اسد الله معطوفى
114
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
اسكندر در گرگان به نوشته آريان ( كتاب 3 ، فصل 8 ، بند 2 ) و كنت كورث ( كتاب 6 ، بند 4 ) اسكندر پس از ورود به سرزمين ايران ، به گرگان هم لشكر كشيد و مدتى را هم در زادراكرت ( استراباد ) اقامت گزيد . در اينجا چند ديدار سياسى و نظامى با تعدادى از رجال بزرگ و فرماندهان ايرانى هم داشت . 38 پس از مرگ اسكندر سردارانش متصرفات وى را بين خود تقسيم كردند كه ايران بدست سلوكوس افتاد . حكام سلوكى چندبار به گرگان لشكر كشيدند ، از جمله سلوكوس دوم ( 226 - 246 ق . م ) بر سر گرگان با تيرداد درگير شد . به نوشته پولىبيوس ( كتاب 10 ، بند 28 و 31 ) آنتيوخوس سوم هم يك بار به گرگان لشكر كشيد كه چندان موفق برنيامد . اما استرابون نوشته است ( كتاب 11 ، بند 509 ) : « مقدونيان ( سلوكيان ) زمانى چند را بر هيركان ( گرگان ) حكم راندند » . 39 به نوشته بيوار : « براساس كتيبهاى كه در گرگان پيدا شده ، در زمان آنتيوخوس اول ، شخصى بنام آندراگوراس شهربان ( والى ) سلوكى حاكم پارت و هوركانيه ( گرگان ) بود . وى چندى بعد در عهد آنتيوخوس دوم دعوى استقلال كرد و به ضرب سكههاى طلا و نقره هم پرداخت . ولى با حمله ارشك بنيانگذار حكومت پارتها ، آندراگوراس به سختى شكست خورد و از منطقه گريخت » . 40 دين در دوره هخامنشيان در دوران نخست اين سلسله خدايان چندى مورد پرستش بودند ، تا سرانجام اهورامزاد پرستى جايگاه ويژهاى يافت . هرودوت ( كتاب 1 ، بند 131 و 132 ) مىنويسد : « ساختن هيكل خدايان ، معابد و محراب را ممنوع مىدانند . قربانى كردن براى زئوس ( منظور اهورامزداست ) معمول و قربانى را بر روى كوههاى بلند انجام مىدهند . براى آفتاب ، ماه ، خاك ، آتش ، آب و باد نيز قربانى مىكنند . سه عنصر خاك ، آب و آتش مقدس بوده و نمىبايد آلوده شوند . بخاطر همين دفن مرده قبل از آنكه مرغى يا حيوانى آنرا به درد ، جايز نيست . پس اجساد را بر بالاى كوهها يا بر فراز برجهاى مخصوصى مىنهند . . . » . 41 اين مسئله از زمان تغييرات اعتقادى و گسترشى كه زرتشت به آيين مزداپرستى داد بيشتر شد . 42 اهورامزدا در اين عصر ( مخصوصا دوران داريوش ) بغ بزرگ ، خداى بزرگ ، آفريدگار