هخامنشيان وهركان ( گرگان ) در عهد هخامنشى پارس‌ها يا هخامنشيان طايفه ديگرى از آريايىها بودند كه در مركز ايران يعنى حدود استان فارس فعلى مستقر شدند . سپس بعد از حكومت چند تن از شاهان اوليه اين سلسله ، كوروش با حمايت پارت‌ها و نيز گرگانىها به قدرت رسيد . وى ويشتاسب ، پدر داريوش را در گرگان ( وهركان ) و بويژه ( پارت ) به ساتراپى ( والىگرى ) برگزيد . 23 اتفاقا پسر كوچك كوروش يعنى برديا هم مدتى والى پارت ، گرگان و منطقه خوارزم بود . ( 24 ) در عصر كوروش ، گرگانىها نقش مهمى در سپاه او به عهده داشتند ، طوريكه در جنگ عليه آشورىها ، سواره‌نظام گرگانى به سردارى گبرياس به خوبى درخشيدند . گزنفون و كتزياس هم به اين نقش نظاميگرى گرگانىها اشارات صريح و مكرر نموده‌اند . 25 سرانجام كوروش براى سازماندهى نظامى افراد عليه ماساژت‌ها مدتى را در گرگان گذراند ، اما در همين زمان در جنگ با اين بيابانگردان آسياى ميانه كشته شد . 26 پس از وى ، در زمان كمبوجيه « امباى گرگانى » كه يكى از اشراف و شخصيت‌هاى بزرگ نظامى محسوب مىشد در اين مناطق به كروفر پرداخت . وى در جنگ‌هاى زمان كوروش هم حضور فعال داشت . 27 از وقايع مهم ديگر عصر كمبوجيه شورش مردم پارت و وهركان ( گرگان ) بود كه بلافاصله توسط ويشتاسب ( گشتاسب ) پدر داريوش شديدا سركوب شد . 28 اين واقعه در سنگ‌نوشته بيستون ، ستون دوم ، بند 16 انعكاس داشته و درج گرديده است . 29