اسد الله معطوفى

1062

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

8 - تعدادى از سنگ‌ها را عده‌اى برداشته و بر روى قبور اموات خويش نهاده‌اند . 9 - نقوش ، طرح‌ها و اشكال سمبليك و نمادين مختلفى را بر روى سنگ‌ها ميتوان ديد كه روايتگر تاريخ و حيات پرهياهوى اين ناحيه كوهستانى بوده‌اند . 10 - طرح‌ها و نقوش بيشتر شامل : اسليمى ، زيگزاگى ، هندسى ( بويژه دايره‌هاى متداخل ، چند ضلعى و مثلث ، ستاره ، شانه و قيچى مىشوند . يك نقش آئينى ( ايلى - قبيله‌اى ) مرموز كه شبيه چنگك لنگر كشتىها يا سرنيزه‌اى با دو سوى برگشته در روى بسيارى از سنگ‌ها به چشم مىخورند كه شايد بىارتباط به زندگى در حاشيه درياى خزر ( در قسمت شمال اين ناحيه ) نبوده است . نمونه چنين نقشى بر روى چند سنگ مزار منطقه « خاك‌عمر » هم مشاهده شد . نقش دايره‌ها يا دواير متداخل مىتوانسته‌اند ريشه باستانى و نمادى از خورشيد و ارزش نور آن باشند . يك نقش شبيه تصوير ساده يك انسان خميده به همراه همان نقش چنگك يا سرنيزه هم زياد به چشم مىخورند . 11 - نوع خطوط متن‌ها بر روى سنگ‌ها بسيار ابتدائى و گاه بسيار بدخط هستند . فقط در چند مورد خطوط نسخ ، ثلث و نستعليق قابل توجه را مىتوان مشاهده نمود . 12 - يكى از موارد شاخص آن است كه بر خلاف ساير گورستان‌هاى تاريخى منطقه ، بر روى سنگ مزارهاى اين گورستان كمتر از آيات قرآن و دعاى آمرزش بهره برده‌اند . 13 - مورد شاخص ديگر آنكه ، تعداد سنگ مزارهاى مربوط به خانم‌ها قابل توجهند ، طوريكه اين تصور پيش مىآيد زنان مدفون در اين قبرستان اكثرا متعلق به طبقات بالا و صاحب شان ( همسران يا دختران دامداران بزرگ ، خان‌ها و فئودال‌هاى منطقه ) بوده‌اند . بعلاوه رسم بر آن بود كه زنان متعلق به چنين خاندانى پس از مرگ هم مورد توجه باشند . 14 - ارتفاع اكثر سنگ مزارها از بن ( ريشه داخل زمين ) تا نوك آن بطور نسبى حدود 1 متر و پهنا در قسمت بالا ( تاج ) بين 50 تا 60 سانتيمتر و كلفتى هم از 4 تا 8 سانتيمتر متغيرند . 15 - تعدادى از نقوش آئينى و طايفه‌اى ( قبيله‌اى ) حك شده بر روى سنگ‌هاى اين قبرستان را بر روى سنگ‌هاى قبور گورستان‌هاى كوهپايه‌اى منطقه گرگان هم مىتوان ديد . مثلا شانه ، چنگك و نقش ابتدائى انسان خميده كه نشان از مهاجرت اين طايفه كوهستانى