شيوه‌هاى تدفين و معمارى آرامگاهى محوطه‌هاى باستانى سابق فلات ايران بر جاى نهادند . در اين مورد حفارىهاى نقاط باستانى منطقه گرگان و آثار بدست آمده از آن‌ها ، اين استدلال نگارنده را مدلل مىنمايند . بطور كلى مادها از نظر اعتقادى دو دوره 1 - قبل از قرن 7 ق . م 2 - بعد از اين تاريخ را پشت سر نهادند . در غرب مادها بيشتر متأثر از دين هوريان و آشوريان بودند مثلا تصاوير شياطين عجيب الخلقه نيمه حيوان و نيمه انسان ، ابو الهول بالدار و حيوانات تخيلى كه بدن شير ، بال عقاب و سر شير يا شاهين داشتند را مورد توجه قرار داده بودند . كيش كاسپىها هم در بين مادها نفوذ داشت ، حتى گذاشتن جنازه پيش پرندگان كه بعدها به زرتشتيان ايرانى به ارث رسيد ، متعلق به كاسپىها بود . بعلاوه مثل اكثر ملل آسياى غربى دوگانه‌پرستى و باور به خدايان خير و شر و پرستيدن مظاهر طبيعى مثل خورشيد ، ماه و ستاره نيز هنوز در بينشان رواج داشت . 18 مغ‌ها كه روحانيون عصر مادها بودند در سراسر كشور بويژه رغه ( رى ) پراكنده بودند و دائما مراسم دعا و سرودهاى نيايش را به‌جا مىآوردند كه بتدريج مخصوصا از قرن 7 ق . م به بعد آيين زرتشت را هم پذيرفتند . 19 چرا كه وحدت رويه براى اين امپراتورى بزرگ بوسيله اين دين تضمين مىگرديد . بعلاوه آيين ميترائيسم ( مهرپرستى ) نيز جايگاه خود را بويژه در اواخر دوره مادها همچنان حفظ كرد . 20 گوردخمه‌ها يا آرامگاه‌هاى عصر ماد در اين بخش قبل از پرداختن به گوردخمه‌هاى عصر ماد ، نخست تامل و تعمقى داريم بر فلسفه و حكمت معمارى صخره‌اى كه از اين دوران تا چندين قرن در ايران رواج يافت . بعلاوه چنين آرامگاه‌هائى را در چند منطقه گرگان هم مىشد مشاهده نمود . در فرهنگ و اعتقادات بسيارى از ملل قديم ، كوه عنصر مورد احترام و نقش مهمى در مراسم و آداب مذهبى داشت . چه بسيار اقوامى كه جايگاه خدايان خود را بر فراز كوه‌هاى بلند با چشم‌اندازهاى زيبا مىساختند . كوه المپ محل تجمع خدايان يونان نمونه بارز چنين استدلالى است . بابليان ، سومريان و آشوريان هم‌چنين مىكردند . موسى در كوه طور با خداى خود راز و نياز مىكرد و پيامبر مسلمانان هم در كوه حرا به پيامبرى مبعوث شد . كيومرث اولين انسان اسطوره‌هاى ايران باستان « توسط اهورامزدا آفريده و به مدت 30 سال در كوهستان‌ها تنها گذاشته شد » . در بين اديان ايران باستان مثل مهرپرستى و آيين