سيد حسين مدرسى طباطبائى ( گردآورى )
83
قم نامه ( مجموعه مقالات ومتون درباره قم ) ( فارسى )
از آنجا كه شيوهء كجزبانان است ميانهء علماء به نمامى و فتنهانگيزى مشغول شدند تا علماء اعلام اكاذيب آنها را صدق انگاشته ، مريدان مرده به حمايت مراد خود خواستند كار را بر مراد خود فيصل دهند . آشفتند و فرق يكديگر را كوفتند تا كار جنگ به تفنگ كشيد ، جمعى مجروح و چندى مقتول گرديدند كار به عرض ديوان كشيد . امناى دولت قاهره به جهت نظم ولايت آنها را تأديب و جريمه نمودند تا آرام گرفتند . حكام بعد از آن جريمه را وجوه هوائى شمرده همه ساله گرفتند تا آنكه مستوفيان عظام خبردار شده ، جزو جمع ديوانى نمودند . در مميزى مقرب الخاقان ميرزا حبيب اللّه ماليات بهقدر استعداد بر آنها بستند . حشمى دارند . اغلب آنها فراش حكومت هستند و بعضى نوكرى اهل ولايت [ مىكنند ] . در فراشى استاد فراشهاى هر سنى هستند . تعداد آنها از اين قرار است : ذكور : 125 نفر ( كبير : 65 نفر - صغير : 60 نفر ) اناث : 113 نفر ( كبير : 63 نفر - صغير : 50 نفر ) طايفه لشنى و كرزه بر اين دو طايفه از ايلات كرمانشاهان در قم سكنى گرفتهاند . مردمانى آسوده و قليل العددند مواشى و حشمى چندان ندارند . شغل آنها كاسبى و زراعت است . چند نفر معتبر دارند و قدرى چاروادارى مىكنند . ماليات آنها به صعوبت وصول مىشود . از سكنهء شهرند . تعداد نفوس آنها از اين قرار است : ذكور : 63 نفر ( كبير 33 نفر - صغير : 30 نفر ) اناث : 68 نفر ( كبير : 37 نفر - صغير : 31 نفر )