مساجد و منابر ساختند و از كوفه و توابع خبر استيلاى آنها را در عجم شنيدند متوجه آن بلد شده به كلى مجوسان را بىدخل كرده قراء و مزارع را تصرف نمودند . بناى انهار و غرس اشجار گذاشتند و در تقسيم آب رودخانه با اهل كمره و گلپايگان نزاع‌ها كرده ، جمع كثيرى از طرفين مقتول شدند كه الان مزار شهيدها در سه فرسخى قم مشهود و مشهور است ، تا آن‌كه آب را به‌حسب خواهش عرب تقسيم نموده ، در دادن ماليات جزو اصفهان بودند تا زمان خلافت هارون الرشيد از جزو اصفهان خارج شده شهر خود را ولايت مستقلى قرار دادند چنان‌كه تفرش و فراهان و ديار اسحاق كه الان دهات خلج خوانده مىشود جزو جمع قم بوده . در سنهء سى صد و هفتاد و سه اسماعيل بن عباد كه وزير فخر الدوله ديلمى بود به واسطهء توافق مذهب كه با اشاعره داشت همت بر آبادى شهر قم گماشته رباطات و مساجد و قنوات در آنجا دائر كرده بسيار آبادان گشت ، تا آن‌كه به قدر پنجاه و دو طاحونه در قم گردش مىكرد و جمعيت حاليه نسبت به آن ايام ثلث مىشود به جهت آن‌كه شانزده طاحونه دارد اغلب ايام خوابيده است . اعراب اشعرى شيعى مذهب و روات اخبار و مجتهدين اخيار بودند از مخصوصان ائمهء اطهار ، و سهم امام خود را خدمت حضرت رضا عليه التحية و الثناء و اولاد اطهار او تا وكلاى حضرت قائم عجل اللّه فرجه مىفرستاده‌اند . هميشه وكيل ائمه اطهار در قم بوده ، و سادات بنى هاشم در عهد خلفاى بنى اميه و بنى عباس در هر جا كار بر آنها تنگ مىشد قم را محل اقامت خود قرار مىدادند تا آن‌كه از آنها كه قريب به امام بوده‌اند به قدر چهار صد بقعه در قم و نواحى داشته‌اند ، و نسل آنها از قم زيادتر از ساير بلاد است . چنان‌كه حضرت فاطمه بنت موسى عليها و على آبائها سلام اللّه را در وقت عزيمت طوس استقبال