ابو يقظان گويد اسم خطل قيس بود و كسى كه او را كشت ابو شرياب انصارى بود . ابن خطل را دو كنيزك آوازه خوان بود كه در هجو رسول الله ( ص ) ترانه مىخواندند . يكى از ايشان به قتل رسيد و ديگرى زنده ماند تا در ايام عثمان دنده‌اش بشكست و بمرد . نميلة بن عبد الله كنانى ، مقيس بن ضبابهء كنانى را بكشت . رسول الله ( ص ) بفرموده بود تا هر كه وى را بيابد به قتلش رساند و اين بدان سبب بود كه برادرش هاشم بن ضبابة بن حزن مسلمان شد و در غزوهء مريسيع نيز همراه رسول الله ( ص ) شركت جست و مردى از انصار به خطا و به گمان آنكه از مشركان است وى را بكشت . پس مقيس نزد رسول الله ( ص ) آمد و او رأى به تعلق ديه بر عاقلهء قاتل داد و وى بگرفت و مسلمان شد ، و بعد بر قاتل برادر خويش تاخت و او را بكشت و به حالت ارتداد فرار اختيار كرد و چنين گفت : خاطر تسلى يافت ، زان رو كه وى بر بستر دشت بخفت در حالى كه جامهء او به خون شاهرگش آغشته بود انتقام از وى به قهر بستاندم و ديه‌اش بر بزرگان بنو نجار ، اصحاب فارع « 1 » ، بار كردم با كيفر وى داد بگرفتم و انتقام خون بستاندم و من نخستين كس بودم كز مسلمانى بازگشتم على بن ابى طالب رضى الله عنه حويرث بن نقيذ بن بجير بن

--> ( 1 ) . يوم فارع يكى از ايام عرب يعنى جنگهاى معروف عهد جاهليت است كه بين قوم بنو نجار از يكسو و معاذ بن نعمان اوسى ( پدر سعد بن معاذ ) از سوى ديگر ، بر سر قتل جوانى ، رخ داد . فارع نام موضع و قلعه‌يى است كه اين جنگ كنار آن اتفاق افتاد ( رك . ابن الاثير - الكامل فى التاريخ ، الجزء الثانى )