جعفر شهرى باف

38

طهران قديم ( فارسى )

مدرسهء دينى مىكند و چون با شروع به كار بانيانى نيز بر آن شركت ميكنند بر آن سر مىشود مسجدى هم جنب آن بنا نمايد و در صدد خريد خانه‌هاى ديگر جهت مسجد برميآيد و چون طرف معامله خود او بوده كم‌كم نام امير را از زبانها انداخته اسم خود مشهور مىكند ، تا آنجا كه مدرسه هم كه به اسم امير نظام معروف شده بوده سر در آن را با ابيات زير كه بر كاشى نقش و به نام خود بر سر درش نصب مىكند مزين مىسازد : الاهى تا در رحمت گشوده ز آسمان باشد * گشاده اين در عالى بر اين عالى مكان باشد شده چون حجت الاسلام شيخ عبد الحسين بانى * جزاى اين عمل وى را بهشت جاودان باشد و به اين ترتيب مدرسه امير نظام مدرسه شيخ عبد الحسين و مسجد آن كه تقريبا مسجد جامع و خرج آن را آذربايجانيها داده بودند مسجد شيخ عبد الحسين و مشهور به مسجد ترك‌ها مىشود و چون ساختمانش ممر استفاده سرشارى بوده پانزده سال به طول ميانجامد « 3 » و مدرسه كه مورد علاقه شيخ نبوده آخر تمام نشده پس از او به اتمام ميرسد . بارى وقتى زمينها و خانه‌هاى اطراف در اختيار مسجد واقع مىشود و اساس آن برپا ميگردد محل محراب شبستان آن باقى ميماند كه جزو ملك شاهزاده اعتضاد السلطنه « 4 » و شرابخانه او بوده حاضر به فروش نميشود . چون مسجد ناقص و بىمحراب ميماند شيخ واسطه‌هائى با پول و وعده نويد آخرت و مثل آن روانه خانه شاهزاده مينمايد و شاهزاده پيغام ميدهد شيخ او را به حال خود گذارد و چون تأثير نميكند يكى را جواب ميدهد به شيخ بگويد شرابخانه جاى سجده‌گاه معبود نميتواند شد و به ديگرى كه : چنان مكان ناپاكى محل سجود امثال شما پاكان نبايد گردد و به آن دگرى اين بيت : تو و تسبيح و مصلا و ره زهد و ورع * من و ميخانه و ناقوس و ره دير و كنشت را پيام ميفرستد تا عاقبت كه شيخ مجبور شده خود بسراغ شاهزاده ميرود . در ملاقات نيز سخن بدرازا كشيده مىشود تا آنجا كه شيخ متوسل به حيله‌ى سخن بر

--> ( 3 ) . مسجدسازى و آب‌انبارسازى از كارهاى پردرآمدى بود كه خيلىها را به نوا مىرساند تا آنجا كه از ساختن يكى از آنها براى تا آخر عمر مستغنى ميشدند ، خاصه مسجد كه هفت تا هفتاد پشت طرف و واسطهء آن را تأمين مينمود ، كه اگر در آنزمان نيت خيرى در بانى آن باعث ميشد ، امروزه چندىست وسيلهء كلاه‌بردارى مشتى شياد گرديده كه با ساختن چهرهء ملكوتى به اغفال ثروتمندان ساده‌دل پرداخته ، هم وجهه بدست آورده ، هم جيب خود پر بكنند . ( * ) ( * ) . نظر به سنوات 1340 تا دوران انقلاب مىباشد كه معمول شده بود . ( 4 ) . پسر فتحعليشاه قاجار ، اسمش عليقلى ميرزا ، ملقب به اعتضاد السلطنه ، از فضلا و دانشمندان قاجار .