ديگر دو سه ساعت توفير نداشته باشد بايد پيه دانش دانست ، يا ميگفتند اگر دوست داريد قبائى كه شما دوخته‌ايد همه بدوزند يا از رنگ شالى كه شما خريده‌ايد همه بخرند بايد قبول داشته باشيد كه ساعتتان هم مثل ساعتهاى ديگران كار بكند . يا ميگفتند از كجا معلوم كه ساعت ديگران خراب نباشند و نبايد از روى ساعت شما درستشان بكنند ! اگر جلو ميرفت ميگفتند مخصوصا جلو ميزان كرده‌ام كه نماز صبحت قضا نشده باشد و اگر عقب ميماند عذرشان اين بود كه فرصت براى نماز ظهر و عصر داشته باشد و يا اين كه اگر وقت معلوم ميخواستى طلوع صبح و مغرب غروب تا همهء عمرت برجا بود و ساعت براى چه ميخواستى . عذر و بهانه‌هائى كه در هر صورت جائى براى خود باز كرده ، اگرچه سراپا نادرست و بىپا ، ناچار مورد قبول واقع ميشدند ، چه مقياس و مبنائى نبود كه خلاف و صحت آن را ثابت نمايند ، زيرا نه برنامهء ساعت لندنى بود كه ساعتها را از روى آن ميزان بكنند و نه راديوئى كه خبر از ساعتى دقيق برساند و اگر هم تلگرافى بود كه بالفرض تعيين ساعتى نمايد باز اثرى نميتوانست داشته باشد ، چه ساعتهاى اروپائى و فرنگى ( ظهر كوك بودند ) كه ساعت دوازده آنها ظهر و نيمه شب را نشان داده از آن ايران ( غروب كوك ) كه غروب بغروب كوك شده دوازده آن بايد اول مغرب بوده باشد و به تفاوت فصل از پنج تا هفت ساعت توفير مينمود و از آنجا اين تعيين وقت يعنى كوك غروب براى ساعت ايران معلوم شده بود كه مهمترين اوقات ما مغرب شرعى ماه رمضان بود تا مردم مخصوصا در انقلابات هوا و ابر و باران دچار غلط افطار نشده باشند ! پس وقتى مبناى ميزان ساعت كه دو عقربه روى دوازده واقع شود از قرينهء غروب باشد معلوم است كه ميان ساعتى كه در ناپديد شدن آفتاب و آن ساعت كه در فرو رفتن قطعى آفتاب ميزان شده باشد اختلاف مىافتد و همچنين آنكس كه در پس ديوارها غروب را ببيند و آنكس كه در فضاى باز به آسمان بنگرد و آن يك كه آفتاب زردى را معيار گرفته و آن دگرى كه مغرب شرعى را كه زردى كاه به ديوار نباشد و آن يك كه اذان را ميزان قرار داده است حد اقل نيم و ساعتى تفاوت ظاهر ميگردد و همين اختلافات بود كه دو ساعت با هم يك ميزان در نميآمد و ديگر در همين ساعت غروب كوك هم نبودن ساعت رسمى كه شاخص ديگر ساعتها باشد علل ديگر آشفتگى ساعتها ميآمد ، و يكى دو ساعتى هم كه مانند ساعت شمس العماره و ساعت مسجد مشير السلطنه « 61 » بود كمتر از ساعتهاى ديگر با هم اختلاف

--> ( 61 ) . برجى كه بجاى گلدسته براى مسجد مشير السلطنه ساخته و ساعتى بالاى آن نصب شده بود .