ضامنند بلى اگر ميت تركه نداشته باشد ، بر وارث ، حج أو واجب نمىشود . مسائل متفرقة استطاعت مسأله 1 - اگر زنى شوهرش از دنيا برود ودر حيات شوهرش استطاعت مالي نداشته باشد وبعد از مردن أو از ارث شوهر ، استطاعت مالي پيدا كند ولى از جهت مرض نتواند به حج برود در صورتي كه مرض أو به نحوى است كه قدرت بر رفتن به حج ندارد مستطيع نشده وحج بر أو واجب نيست وهمچنين اگر بعد از مردن شوهر ، شغل يا زراعت يا صنعتى كه بتواند بعد از برگشتن از حج ، زندگى خود را اداره كند نداشته باشد مستطيع نمىشود هر چند ارثى كه برده براي رفتن به حج وبرگشتن كافى باشد . مسأله 2 - زنى كه مهريه‌اش وافى براي مخارج حج هست وآن را از شوهر خود طلبكار است اگر شوهرش تمكن از أداء آن را ندارد ، زن حق مطالبه ندارد ومستطيع نيست واگر تمكن دارد ومطالبه آن براي زن مفسده‌اى ندارد با فرض اين كه شوهر نفقه ومخارج زندگى زن را مىدهد لازم است زن ، مهريه را مطالبه كند وبه حج برود وچنانچه براي أو مفسده دارد مثل اين كه ممكن است مطالبه به نزاع وطلاق منجر شود كه براي زن مفسده دارد ، مستطيع نشده است . مسأله 3 - با وجوه شرعيه مثل سهم امام وسهم سادات ، شخص مستطيع نمىشود واگر به مكة برود كفايت از حجة الاسلام نمىكند . مسأله 4 - اگر كسى منزل گران قيمتي دارد ودر صورتي كه آن را بفروشد ومنزل ارزانتر بخرد وبا تفاوت قيمت آن بتواند به حج برود ، چنانچه منزلي كه دارد زائد بر شؤون أو نباشد لازم نيست آن را بفروشد وبا اين فرض مستطيع نيست واگر زائد بر شؤون أو باشد با وجود ساير شرائط مستطيع است . مسأله 5 - كسى از راه كسب يا غير كسب مخارج رفتن وبرگشتن حج را دارد وبعد از برگشتن از حج مقدارى از مؤنه زندگى خود را از در آمد كسب مثل منبر وبقيه را از شهريه‌اى كه از وجوه شرعيه است تأمين مىكند اگر در راه اداره زندگى بعد از