جعفر شهرى باف
34
طهران قديم ( فارسى )
خيابان لولهكشى شده ، فوارهاى در وسط آن فوران مينمود ، علاوه بر جريان قسمتى از آب نهر كه از آن عبور مىكرد و دور آن را گل و گلدان و قليانهاى بلور بادگير نقره چيده حاشيهء كنار نهر خيابان را چمنكارى و گلكارى نموده صفا و جلا و زيبايى جداگانه به آن داده بود . علاوه بر داخل قهوهخانه كه مشابه همين حوض را ساخته در و ديوار و سقف آن را با عكسها و تابلوها و ديواركوبها « 69 » و چلچراغهاى متعدد زينت نموده ، تابستانها با چيدن ميز و صندلى در پيادهرو و در زمستانها از مشتريان در داخل پذيرايى مينمود . بنا بر رسم زمان چاى و قليان در درجهء اول متاع اين كافه يا لقانطه يا قهوهخانه بود و قهوه دومين آن كه هنوز در اينجا خلاف ساير قهوهخانههاى ديگر كه در آنها فروش قهوه به كلى از ميان رفته بود بطالبان فروخته مىشد و در تابستانها انواع شربت آلات مانند شربت بهليمو ، سكنجبين ، شربت آلبالو ، شربت ريباس و همچنين بستنى و فالوده « 70 » كه عرضه ميگرديد . اگر چه اين كافه مانند تمام قهوهخانهها از پيش از آفتاب داير و بعد از دكاكين تمام كسبه تعطيل ميگرديد اما جوش و جلاى آن از دو سه ساعت بغروب مانده تا يكى دو ساعت از شب گذشته بود كه اعيان و رجال با اسب و كالسكه ، درشكه و اتومبيلهاى سوارى خود ، كه اين مركب كم كم و تك و توك زير پاى
--> ( 69 ) . تك لاله يا دو شاخه - لالهاى كه به ديوار مىكوبيدند . ( 70 ) . عبارت از نشاستهء پختهاى بود كه در ظرفى استوانه شكل ، از مس يا آهن ريخته و با دستهاى كه از چوب تراشيده شده بود بر آن فشار مىآوردند و نشاسته را از سوراخهاى انتهاى آن كه مانند آبكش در آن منافذ تعبيه شده بود بيرون كرده ، نشاسته را در ظرف آب خنكى نيمه منجمد نموده از آن چيزى شبيه رشته فرنگى باريك بدست ميآوردند - اين مادهء اوليه فالوده بود كه پس از آن آن را روى برفى كه از يخ تراشيده فراهم ميكردند ريخته رويش را با شربت ساده يا شربت آلبالو و مانند آن زينت نموده بر آن اندكى گلاب افشانده در اختيار مشترى ميگذاشتند . يخ اين فالوده نيز به اين صورت تهيه ميشد كه يخ تاوه ، يعنى يخ تكهاى بزرگ قالبى تميزى را به روى لنگ يا پارچهاى بر پشت جعبهاى گذارده جعبهء ديگرى را برابرش نهاده ارهى منحنى مخصوصى كه ميتوانست از دو طرف هلالوار خم بشود و دو سرش دستههاى چوبى و هر دو طرف ارهاش دندانهى ريز داشت بدست گرفته مقابل يخ بر روى چهارپايهاى نشسته از بالا بپايين شروع به رنديدن آن مىكردند و اين برفى بود كه فقط مخصوص فالوده تهيه مىگرديد و بدست آوردن آن نيز كه درشت و ريز و ناهموار نبوده باشد مهارتى خاص لازم داشت كه از عهدهء همه كس برنمىآمد .