جعفر شهرى باف

280

طهران قديم ( فارسى )

نك‌مدادى پاشنه يك وجبىى سه تا هفت پله‌اى « 18 » با جورابهاى پانما و پيراهنهاى بدن‌نماى كوتاهتر از چادر با پستان‌بندهاى حرير كه اندام سينه‌ها و چگونگى زير چادر آنها را كاملا نمايان ميگردانيد و دل و دين از شيخ و شاب مىربود ، در اين خيابان جلوه‌گرى مينمود . همچنين لباس بچه‌هاى اشراف و بچه شاهزاده‌ها و پسر حاجيها كه كم كم از صورت لباده « 19 » و سردارى « 20 » و قبا و مرادبگى « 21 » و كلاههايشان از پوستى و پشمى و نيمچه عمامه و كفشهايشان از قيافهء چرمى و دهن دولچه « 22 » و گيوه « 23 » و ملكى « 24 » و

--> ( نقاب دارد و دل را به جلوه آب كند * نعوذ باللّه اگر جلوه بىنقاب كند ) كه اينها را پيچه دو انگشتى يا چهار انگشتى مىگفتند ، و بزرگتر آنها را كه صاحبان چادرهاى كمرى نوع اول جلو صورت مىزدند كه با اين نيز بعضى از قسمتهاى صورت نمايان مىگرديد : ( چنان كز گوشهء ابر سيه‌فام * كند يك قطعه از مه عرض اندام ) ( 18 ) . پاشنه را لبه‌دار مىساختند كه بتدريج از پايين به بالا لبه‌ها بزرگ و بزرگتر مىگرديد . ( 19 ) . قبايى ساده بلند با يقهء باريك سفيد و جلوى تا پايين ناف تكمه‌دار كه تكمه‌هاى آن در زير لبه‌اى پوشيده مىشد و به نظر نمىآمد اما خوش دوخت و آراسته بود و روى قبا و البسهء كهنه‌تر مىپوشيدند . ( 20 ) . سردارى ، لباسى بلند به شكل لباده بود با تفاوت نداشتن تكمه در جلو كه بطور آزاد به تن مىايستاد و البسهء زير از آن نمايان مىگرديد ، با چند چين درشت يا ريزتر كه فقط در حوالى پشت خورده بود ، در اين زمان معمولا اين لباس از ماهوت آبى دوخته مىشد و جوجه‌مشديها و داش‌مشديها مىپوشيدند . ( 21 ) . نوعى قباى كوتاه بدون چاك دو طرف با يقهء هفت بدون لبه و برگردان كه لبه‌ها و پاى دامن آن را نوار قيطان زرى يا نقره يا نوار بدلى مىدوختند و گاهى طرف سينهء چپ آن را يكى دو بته جغه ( به شكل ميوهء كاج كه سرش مايل بوده باشد ) سوزن‌زنى مىكردند . ( 22 ) . كفشهايى مردانه از چرم سياه يا قرمز ، بدون بند و سگك كه مثل گيوه با پاشنه‌كش يا انگشت به پا مىكشيدند . ( 23 ) . كفشى با رويهء بافته و زيره‌اى از چرم كه بهترين و مرغوبترين آن از كرمانشاه مىآمد . ( 24 ) . كفشى با رويهء دستباف و زيره‌اى از پارچهء كوبيده شده كه نوار نوار پهلوى هم جفت كرده و چرم خام از آن گذرانده باشند ، در نك آن سرپنجه‌اى از جنس چرم خام كه باريكه‌اى از آن كمى به طرف سرپنجه برگشته و پاشنه‌اى از جنس سرپنجه كه استحكام آن را حفظ كند . اين نوع گيوه را بعد از خريدن ، اول نوار قيطان مىكردند « دورش را بوسيله پينه‌دوز از داخل نوار مىگرفتند و لبه‌اش را قيطان‌دوزى مىكردند » و پس از آن بود كه مىتوانست قابل استفادهء پا كردن بشود ، اگر چه هر نوع كفش گيوه را تماما بايد نوار قيطان بدوزند . كفشى بود از نوع اعلاى گيوه مخصوص مشديها و لوطىمنش‌ها كه نوار آن از داخل دوخته مىشد برعكس گيوه و آجيده و