جعفر شهرى باف

259

طهران قديم ( فارسى )

و پسنديده و ناپسند كه در هر روز و شب تصويب كرده به سرعت و شدت به مرحلهء اجرا درمىآورد ، از جمله فقرات زير : هر كاسب بجز نانوا و كله‌پز و حمامى بايد دكان خود را اول آفتاب باز و اول غروب تعطيل بكند . هر ظهر و غروب بايد كسبه در پاى دكانهاى خود اذان بگويند . حمامى و خميرگير و كله‌پز كه استثنائا زودتر از ديگران صبح‌ها به سر كار مىروند بايد با خود چراغ يا فانوس حمل بكنند . « 46 » هيچ كاسب بجز بقال و پزنده و نانوا حق ندارد روزهاى جمعه دكان خود را باز و داد و ستد بكند . نان نكش ممنوع و نان سنگك خشك از دانه‌اى هشت سير « 47 » و نان تازه از يكى ده سير نبايد كمتر باشد . همچنين تافتون خشك از قرصه‌اى چهار سير و تازهء آن از پنج سير نبايد كمتر از ترازو بيرون بيايد . هر نانوا مكلف است براى زير نان‌ها كه از تنور بيرون مىآيد سكوى آجرى بسازد و نان را نبايد جلو مشترى و روى زمين و زير دست و پا بيندازد . « 48 » منبرهاى نانواها بايد با متقال تميز پوشيده شده باشد و هر روز آن را شسته عوض بكنند . هر خوراكىفروش اعم از نانوا و قصاب و كله‌پز و آبگوشتى و كبابى و

--> ( 46 ) . اين حكم براى آن شده بود كه پليس و مأمورين حكومت نظامى كسبه را از غير كاسب تميز بگذارند كه بعدها اين عمل طعنه‌اى شد براى كسانى كه صبح‌ها دير به سر كار مىرفتند و همسايگان يا كارفرمايانشان مىگفتند : چراغت را خاموش كن ، به كنايهء اينكه ترا به جاى خميرگير به كار نگيرند ! ( 47 ) . هر سير معادل 75 گرم . ( 48 ) . رسم بر اين بود كه نان از تنور بيرون آورده را جلو مشترى روى زمين مىانداختند به دو خاصيت و معنا . اول كه ريگهايش ريخته شده مشترى زحمت ريگ گرفتن نداشته باشد و ديگر كه معلوم كند نان براى چه كسى مىاندازد در هر صورت نان جز آن نبود كه ابتدا روى زمين و زير دست و پا مىافتاد و بعد به دست مشترى مىرسيد ، مگر نان‌هاى خصوصى براى مشتريان خاص كه يا بدستشان داده يا برايشان كنار سنگ‌كوب ( * ) ، گذاشته شود . ( * ) . وسيله‌اى از قطعه الوارى كلفت به قد و پهناى دو وجب با دسته‌اى شبيه دسته بيل بلند كه با آن ريگهاى تنور را صاف ميكنند .