جعفر شهرى باف
157
طهران قديم ( فارسى )
قنات سرچشمه « 39 » ، قنات باغ شاه ، قنات فرمانفرما ، قنات وزير ، آب سردار ، قنات يوسف آباد ، قنات اكبر آباد ، آب سنگلج « 40 » . . . كه آب قنات شاه و آب قنات حاجى عليرضا و آب قنات فرمانفرما از جمله آبهاى خوب و سبك « 41 » تهران بودند و آب مهرگرد و آب سنگلج جزو آبهاى بد و سنگين بشمار مىآمدند كه باز دومى از اولى هم بدتر كه غير هاضم شناخته شده بود ، تا آنجا كه بيت زير را به اقتفاى حافظ دربارهء شيراز و آب ركنى و آن باد خوش نسيم « 42 » ساخته بودند . تهران و آب سنگلج و باد شهريار * منعش مكن كه خال لب هفت دوزخ است و واقعا همچنين بود كه اگر با آب سنگلج مىشد ساخت و ناگواريش را به زلاليش بخشيده تحمل نمود از باد شهريارش نمىشد چشم پوشيد كه وقتى شروع به وزيدن و مزاحمت مينمود طوفانى از گرد و غبار و خاك و كثافات براى شهر و مردم آن ميآورد و غالبا هم بيمارىهائى به دنبالش كه موجب تلفات سنگين ميگرديد . ميگفتند اين محله ، يعنى سنگلج را رضا شاه از آن جهت خراب كرده ، به صورت پارك شهرش « 43 » درآورد تا در او سوابق و كارهائى كه قديمىها از شرارتها و توليد مزاحمت در عرقفروشىها و قهوهخانهها ، قمارخانهها و خصوصيات اخلاقيش داشتند محو بشود . از جمله دربارهى خندهاش كه هرگز كسى از او نديده بود چنين ميگفتند كه روزى از قهوهخانه كربلائى مهدى سنگلجى بيرون ميآمده كه چشمش به پيرمرد طوافى مىخورد كه الاغش بار انار داشته بود . طبق عادت قزاقى كه هرگز پول بابت اينطور چيزها نميداده يكى از
--> ( 39 ) . از آنكه در چهار راه سرچشمه مظهر پيدا مينمود . ( 40 ) . محلهاى قديمى در مركز تهران كه به امر رضا شاه خراب شد و به جاى آن پارك شهر تأسيس گرديد . ( 41 ) . آب گوارا را آب سبك ميگفتند ، از آنكه در هضم غذا كمك مينمود . ( 42 ) . بيت حافظ چنين است ( شيراز و آب ركنى و آن باد خوش نسيم * - منعش مكن كه خال لب هفت كشور است ) و از ركنى هم كه منظور ركن آباد شيراز مىباشد . ( 43 ) . پارك شهر قسمتى از محلهى سنگلج مىباشد كه پس از ساخته شدن عدليه ( دادگسترى ) به امر رضا شاه تخريب و به صورت پارك درآمده به جهت جلوگيرى از تغيير و تبديل ، بقايش را وسيلهى قانون از مجلس گذراند .