محسوب مىشده است . اين سنّت نسل‌به‌نسل بين انسانها مطرح بوده و تا امروز به اشكال گوناگون رواج دارد و هيچ جامعه‌اى را چه در گذشته و چه در حال نمىتوان يافت كه ازدواج در بين آن نباشد ، چون طبيعى است كه بدون ازدواج زندگى امكان‌پذير نيست . اين سنت لايتغير جامعه در افغانستان بر چه اساسى استوار است ؟ البته ازدواج در بين هرقوم كشور قاعده و قانون خاصى دارد ، امّا در يك چيز تمامى اقوام مشترك‌اند و آن مصارف كمرشكن عروسى است . البته در شهرها وضع كمى فرق مىكند . غير از عروسى ، مصارف سنگين ديگرى كه در مراسم شيرينىخورى دختر و سنّتى ( ختنه ) پسر رواج دارد نيز قابل تأمل است . 3 - خيرات و نذورات از ديرزمان در جامعهء اسلامى افغانستان رايج بوده است كه در موقع گرفتاريها به خيرات و نذر متوسل مىشدند ، مثلا هنگام مرض ، خشكسالى و ديگر وقايعى كه رخ مىدهد . گذشته از نذرهاى عمومى و معروف كه بين زن و مرد مرسوم است ، زنان نذرهاى مخصوصى هم دارند . « خير و خدايى » واقعا چيز خوبى است ، ولى مثل اين‌كه در تمامى كارها و رسوم اين مثل حاكم است كه مىگويند آب از دهانهء خود صاف و بعدا گل‌آلود مىشود . البته هرآبى اين‌طور نيست بلكه خيلى از آبها از منبع گل‌آلود است . به‌هرحال نذر و خيرات هم كم‌وبيش ماهيت اصلى خود را از دست داده و مانند ميهمانيها به رقابتهاى خشك و بىماهيت مبدل شده است ، ولى با آن وجود هم چيز خوبى است . 4 - روضه‌خوانى اين رسم ، بيشتر مربوط به شيعيان مىشود . آنها در شبهاى جمعه و ماه