بصير احمد دولت آبادى

587

شناسنامه افغانستان ( فارسى )

كتمان شده روشن شود . از طرف ديگر ، پيچيدن به اين قضيه از آن جهت اهميت دارد كه شمس النهار ، مادر مطبوعات افغانستان معرفى شده است . اگر اين موضوع هم دروغ باشد ، بايد گفت در تاريخ اين كشور ديگر حقيقتى وجود ندارد . دومين جريدهء افغانستان با سقوط حكومت امير شير على خان ، شمس النهار نيز به تاريخ پيوست . تقريبا 28 سال بعد از مرگ آن ، دومين جريده به نام سراج الاخبار به تاريخ 15 ذيقعدة الحرام 1323 ه . ق ( 11 جنورى 1906 م مطابق 21 يا 22 جدى سال 1284 ه . ش ) به مديريت مولوى عبد الرؤف خان مدرس مدرسهء شاهى كابل متولد شد . امّا انتشار آن از همان شمارهء اول متوقف شد . برخى از مورخان ، عامل اصلى آن را مخالفت دولت انگليس با اين نشريه ذكر كرده‌اند . ولى با توجه به اين‌كه در مصر زير تسلط انگليس در همان زمان 130 نشريه به چاپ مىرسيد و انگليس با آن مخالفتى نمىكرد ، اين نظر درست به نظر نمىآيد . شايد مورخان كوشيده‌اند با اين فرضيه ، وجههء فرهنگى امير حبيب اللّه خان را خدشه‌ناپذير جلوه دهند ، ولى ناخودآگاه چهرهء واقعى وى را كه همان مزدورى بيگانه است به نمايش مىگذارند . لذا مرحوم فرهنگ با تيزبينى در اين شايعه كه حتما انگليس عامل توقف نشريه بوده است ، ترديد مىكند . بر خلاف اين نظر ، آقاى حبيبى كه خود در مسايل تاريخى سند مىساخته است ، توقف آن را بدون دليل به دولت هند برتانوى نسبت مىدهد . آقاى آهنگ نيز در آريانا - كه تحت تأثير افكار حبيبى بوده است - شبيه او نظر داده است . به‌هرحال علت اصلى چه سياست استعمارى انگليس بود ، چه سياست