مىبرد . ممكن است غير از اين مدارس كه به‌طور ضمنى به آنها اشاره شده است ، مدارس غير مشهور و نيمه‌مخفى در سراسر افغانستان آن‌روز وجود داشته باشد كه ما نتوانسته‌ايم اسامى آنها را پيدا كنيم ؛ چرا كه تاريخ آن عصر مملو از گزارش تخريب و ويرانى است نه از اعمار و آبادانى . لذا يگانه مدرسهء دينى - دولتى كه به دستور شخص امير قهار داير بود ، مدرسهء شاهى است كه معدود باسوادانى تحويل جامعه داد و از جمله امير حبيب اللّه خان تربيت‌يافتهء اين مدرسه بود . همچنين جريان روشنفكرى و مشروطه‌خواهى در افغانستان به نحوى با اين يگانه كانون فرهنگى - دربارى ، در ارتباط بود و تفصيل آن را در بررسى جنبش مشروطيت و يا نشريهء سراج الاخبار خواهيم ديد . 2 - دار العلوم عربيه كابل در عصر امير حبيب اللّه خان مدرسهء شاهى كابل همچنان فعال باقى ماند ، ولى كوششى در راه ايجاد مدارس ديگر صورت نگرفت . لذا دومين مدرسه دينى - دولتى ، دار العلوم عربيه كابل است كه در اوايل حكومت امان اللّه خان به وجود مىآيد . يكى از منابع دولتى در اين رابطه گزارش مىدهد كه « تأسيس دار العلومهاى عربى از سى سال به اين طرف يكى بعد ديگرى صورت گرفت و طورىكه از اسم آن برمىآيد تنها مخصوص علوم و ادبيات عربى نبوده ، بلكه علاوه بر آن علوم معقول و منقول هردو را دربر مىگرفته و اساس طلبه‌هاى بعضى از ممالك اسلامى را كه تازه به عصريت قدم مىزنند ، تعقيب مىنمايد . چنانچه از يك طرف فقه ، حديث ، تفسير ، كلام و اصول و از طرف ديگر صرف و نحو ، بلاغت ، منطق ، حكمت نظرى ،