بصير احمد دولت آبادى
49
شناسنامه افغانستان ( فارسى )
وارد پاكستان مىشود . درياى آمويا ( اوكزس ) . اين دريا در پامير از ارتفاع 4000 متر شروع مىشود و از شمال شرق رو به غرب است . در قسمت شمال شرقى بدخشان درياى آمو يك چرخ مثلثى زده باز هم به مسير خود ادامه مىدهد و پس از طى مسافت 1400 يا 1500 كيلومتر به درياچهء اورال مىريزد . آمو يكى از درياهاى معروف و تاريخى است و اسم آن در متون قديم ذكر شده است . درياى آمو در خاك افغانستان تقريبا متوازى با هندوكش است . در فاصلهء بين هندوكش و آمو ، سرزمينهاى بدخشان ، قطغن و باكترهاى قديم موقعيت يافته است كه از شمال شرق به طرف غرب امتداد مىيابد . گرچه اين دريا فاصله زيادى را در مرز افغانستان طى مىكند ، به دليل ضعف اقتصادى و عدم رشد صنعت و تخنيك در افغانستان ، استفادهء چندانى از آن صورت نمىگيرد . از آنجايى كه پس از منطقهء بدخشان مسير آن بيشتر در نواحى هموار و ريگستانها واقع شده است ، هرسال در اثر خيزش آب در موسم تابستان سرزمينهاى جنوبى خود را ويران كرده به وسعت خود مىافزايد . در حال حاضر عرض دريا در بسيارى جاها بيشتر از 5 كيلومتر است . قسمت كمعرض آن در نواحى حيرتان واقع شده است . روسها در زمان اشغال بالاى آن پلى ساختند و تجهيزات نظامى خود را جهت سركوبى ملت مسلمان افغانستان از آن عبور دادند . 8 - كوه سليمان اين كوه تقريبا از نظر اهميت استراتژيكى با كوه هندوكش برابر است . از جنوب كوات و پشين شروع مىشود و تا نهر صوات مىرسد . اين كوه به سه قسمت تقسيم مىشود :