بصير احمد دولت آبادى

436

شناسنامه افغانستان ( فارسى )

مناسبت انتشار يافت ، به سازش جهت ساقط ساختن حكومت به سود و همدستى خارجى متهم گرديدند . هرچند در آن هنگام حكومت مدعى شد كه اسناد ثابت‌كننده در دست دارد و آن را در محكمه ارائه مىكند ، اما بعدا معلوم شد كه نه محكمه‌اى در كار بود و نه هم اسنادى در دست . اشخاص مذكور براى مدت چهارده سال يعنى تا سال 1964 بدون آن‌كه قضيهءشان به محكمه محول گردد در زندان ماندند و سپس بدون توضيح علت زندانى شدن رهايى يافتند . طبعا اين حادثه كه خاطرهء گير و گرفت دورهء محمد نادر شاه و محمد هاشم خان را به ياد مىآورد ، در افكار عامه آثار بدى به جا گذاشت . » « 1 » بنابراين گرفتن لقب پدر دموكراسى ، صرف طرح جرّاران بوده كه با استفاده از اين نام مرام خود را پياده كردند ، چنان‌كه مرحوم فرهنگ مدعى است كه شاه محمود خان به القاب علاقه‌مندى فراوان داشت و متعلمينى كه مىخواستند اجازهء تشكيل اتحاديه بگيرند ، او را در نشريات خود به آب‌وتاب به عنوان پدر دموكراسى نام مىبردند . او غير از آن تفاوت چندانى با ديگر سران محمدزايى نداشت . علامه شهيد بلخى و يارانش در عهد همين پدر دموكراسى به زندان رفتند و تا سالهاى سال در زندان به‌سر بردند . در مورد تاريخ افغانستان - چنان‌كه قبلا هم اشاره كرديم - قضايا به اندازه‌اى پيچيده است كه نياز به يك بازنگرى دقيق و عميق دارد . به‌طور نمونه راجع به قيام بلخى ، تا چندى قبل مورخين سكوت مىكردند . مثلا آقاى حق‌شناس در كتاب دسايس و جنايات روس ، بدون اشاره به نام بلخى و ياران او قضيهء خواجه محمد نعيم را به

--> ( 1 ) . افغانستان در پنج قرن اخير ، ص 673 .