بصير احمد دولت آبادى
426
شناسنامه افغانستان ( فارسى )
تقسيم كردهاند ، يكى دورهء صدارت عموها و خانواده كه در آن تركيب حكومت تقريبا ثابت ماند و ديگر دورهء معروف به دههء دموكراسى كه در آن ، صدارت از خانوادهء شاهى به اشخاصى ديگر انتقال يافت . دورهء اول : سلطهء عموها و خانواده 1 - صدرات هاشم خان ظاهر خان كه پادشاهى خود را مرهون تلاش عموها بود ، دست آنها را در امور كشور به كلى باز گذاشته بود . البته غير از اين كارى هم از او ساخته نبود ، چرا كه نه تجربهء حكومتدارى داشت و نه خوشگذرانيها اين فرصت را به او مىداد . پس هاشم خان همهكارهء افغانستان آنروز شد . از يك طرف برادرش شاه محمود خان به همان وزارت حربيه و سلام عسكرى راضى بود و از سوى ديگر شاه ولى خان به هواى اروپا عادت كرده به مقام وزارت مختارى دل خوش داشت . شاه جوان هم كه مشغول كار خود بود . پس اين هاشم خان بود كه يكهتاز قدرت و حكومت به حساب مىرفت و در كنارش دو دستپروردهء او داوود خان و نعيم خان فرزندان محمد عزيز خان آهستهآهسته رشد مىكردند . هاشم خان بسيار بىرحم و سنگدل بود و سياست مرغى او شهرت آفاقى دارد . ويژگىاى كه هاشم خان را نسبت به ديگران متمايز مىكند ، تعصب قومى و زبانى اوست ، زيرا او بود كه تعصب لسانى را به اوج خود رسانيد و زبان پشتو را به عنوان يك زبان اصلى نهتنها در ادارات دولتى كه حتى در معارف و كوچه و بازار الزامى كرد . هرچند اولين اقدام براى مطرح ساختن زبان پشتو در عصر شير على خان شروع شد و اصطلاحات نظامى به اين زبان برگردانده شد